وزارت علوم ، تحقيقات و فناوري
دانشگاه آزاد اسلامی واحد چالدران
موضوع پروژه:
 
حسابداری وجوه نقد و بانک
 
استاد راهنما :جناب آقای
 
محقق:
 
 
پاییز 1399
فهرست مطالب
حسابداري وجوه نقد و بانک... 3
وجوه نقد: 3
کنترلهاي داخلي مربوط به وجوه نقد: 4
صندوق: 5
عمليات حسابداري وجوه نقد نزد صندوق: 20
اضافه (کسر) صندوق: 20
روش هاي برخورد با کسري و اضافي صندوق: 32
حساب بانک: 34
حسابداري وجوه نقد نزد تنخواه: 35
تنخواه گردان به دو روش صورت مي گيرد: 35
الف) تنخواه گردان ثابت: 35
ب) تنخواه گردان متغيير: 36
ثبتهاي حسابداري مربوط به تنخواه گردان: 37
حسابداري موجودي نقد نزد بانکها: 38
اقلام اول در تهيه صورت مغايرت: 40
تشخيص ماهيت اقلام باز- اهم اقلام باز عبارتند از: 40
الف) اقلام باز ناشي از تاخير زماني: 40
ب) مغايرت ناشي از اشتباهات.. 43
مسائل عمیلیاتی: 45
صورت مغايرت.. 51
تست ها: 68
 
 
 حسابداري وجوه نقد و بانک
    بطور کلي وجوه نقد متعلق به موسسات شامل وجوه نقد نزد صندوق،وجوه نقد نزد تنخواه و وجوه نقد نزد بانک مي باشد. عمليات حسابداري هر بخش وجوه نقد بطور جداگانه مورد بحث قرار مي گيرد. عمدتا در حال حاضر عمليات دريافت و پرداخت از طريق سيستم بانکي صورت مي گيرد. (به دليل اينکه مبلغ معاملات بالا بوده و نز به دليل اجتناب از اشتباهات و کسري صندوق) ولي در برخي از موارد نگهداري وجوه نقد در صندوق شرکت غيرقابل اجتناب است. وجوه نقد:
   کاملترين تعريف نقد از لحاظ حسابداري عبارتست از: آنچه که اگر به بانک ارائه شود معادل ارزش اسمي آن، بدون قيد و شرط و فورا توسط بانک پرداخت گردد.
   به عنوان مثال مي توان از اسکناس و مسکوک،چک،حواله هاي بانکي، بروات ديداري، حسابهاي پس انداز و ديداري نزد بانکها و ساير نهادهاي مالي به عنوان نقد ياد نمود زيرا به محض ارائه به بانک مبلغ اسمي آنها به حساب مشتري منظور مي گردد.
   حسابهاي مربوط به وجوه نقد اعم از صندوق و بانک از مهمترين حسابهاي هر موسسه به شمار مي رود زيرا اين حسابها معرف قدرت خريد کالا و خدمات و نيز قدرت پرداخت بدهي ها مي باشند. مانده وجوه نقد به عنوان اولين رقم تشکيل دهنده داراييهاي جاري در ترازنامه منعکس مي گردد.کنترلهاي داخلي مربوط به وجوه نقد:
   وجوه نقد در هر شکل(مانند اسکناس، سکه، .....) مقبولترين دارايي است که همه اشخاص خواهان آن مي باشند. به همين دليل بيش از ساير داراييها نياز به محافظت و کنترل دارد. اگر اين دارايي تحت محافظت و کنترل موثر واقع نشود، ممکن است مورد سوء استفاده قرار گيرد. در هر موسسه اي براي محافظت از وجوه نقد بايد کنترلهايي وجود داشته باشد. از جمله اين کنترلها مي توان از تفکيک مسئوليتها نام برد. تفکيک مسئوليتها بدين معني است که هيچ فردي نبايد به تنهايي عهده دار انجام تمام مراحل يک معامله باشد. مثلاً در مورد فروشهاي نقدي، عمل فروش، دريافت وجه نقد و ثبت حسابداري مربوط به اين رويداد، نبايد توسط يک نفر صورت گيرد. در مورد وجوه نقد نيز عمل دريافت و پرداخت نبايد به عهده شخص واحد باشد. بدين ترتيب وقتي عمليات حسابداري از نگهداري داراييها (نظير نقد) تفکيک شود، کار يک نفر(يا يک دايره) توسط شخص(يا دياره) ديگر کنترل مي شود.
   موجودي نقد بايد هر چندگاه يک بار با حساب دارايي مربوطه مطابقت داده شود و هر گونه مغايرت مورد پيگيري قرار گيرد.صندوق:
   حساب صندوق، در موسساتي استفاده مي شود که عمليات جاري آنها(دريافت و پرداخت) به صورت نقد را ايجاب مي نمايد. حساب صندوق شامل وجوه نقد،اعم از مسکوک و اسکناس،حواله هاي بانکي و ساير اوراقي است که داراي خصيصه وجه نقد باشند. اما بايد دقت نمود که مبالغ پرداختي به کارکنان به طور علي الحساب و پيش پرداخت به فروشندگان نبايد جزء موجودي صندوق محسوب گردد بلکه بايد به ترتيب در حسابهاي (بدهکاران متفرقه) و (پيش پرداختها) منظور گردد. همچنين وجوهي که توسط يک موسسه به عنوان سپرده، نزد شخص يا موسسه ديگري نگهداري مي شود، مانند پيش پرداخت بابت خريد کالا، سپرده شرکت در مناقصه و مزايده و نظاير آن نبايد به عنوان موجودي نقد در ترازنامه انعکاس يابد.
   به هر حال، در موسساتي که از حساب صندوق استفاده مي شود مسئوليت نگهداري صندوق دريافت و يا صندوق تنخواه گردان به عهده فرد يا افرادي به نام صندوق دار cashier مي باشد.
   عمليات دريافت و پرداخت اين صندوقها، به طور روزانه توسط صندوق دار در دفاتر مخصوص به خود ثبت و در پايان هر روز مانده اين حسابها طبق دفتر با موجودي نقد شمارش شده مطابقت داده مي شود و بدين ترتيب از صحت عمليات اطمينان حاصل     مي گردد. واريز وجوه صندوق دريافت به حساب بانکي شرکت و دريافت وجه توسط صندوق دار اين صندوق بايد به استناد مدارک صورت گيرد و در هر دريافت حساب صندوق بدهکار و در هر پرداخت نيز حساب مذکور بستانکار مي گردد.
یافته های تحقیق
وجوه نقد معمولا شامل وجوه نقد نزد بانکها و وجوه نزد صندوق و تنخواه گردانها می باشد.
 
 
اهداف رسیدگی به وجوه نقد وبانک :
1- کلیه ی وجوه نقد منعکس در صورتهای مالی در تاریخ ترازنامه موجود بوده است.(هدف اثبات وجوه )
2- مالکیت واحد مورد رسیدگی برکلیه ی وجوه نقد به استناد اسناد ومدارک موجود  ؟ بوده (هدف اثبات مالکیت)
3- ارزش وجوه نقد متعلق به شرکت در تاریخ ترازنامه متکی به اسناد ومدارک مثبته و برطبق استانداردهای حسابداری منعکس گردیده باشد .(هدف ارزشیابی و کامل بودن)
4- مبالغ مندرج در ترازنامه به نحو صحیح و طبقه بندی و افشاء شده است .(هدف اثبات افشاء وارائه)
نکته : حسابرسان در رسیدگی به حساب موجودی نقد وبانک و همچنین در سایردارایی ها می بایست توجه داشته باشند که نمی بایست دارایی ها بیش از واقع در حسابها و صورتهای مالی نشان داده شود و از آنجایی که ؟ ذاتی موجودی نقد بانک بیشتراز سایر دارایی ها می باشد لذا از حساسیت خاصی در رسیدگی ها برخوردار است.
 
حسابرسان برای رسیدن به اهداف فوق الذکر حساب موجودی نقد وبانک را می بایست طبق برنامه ی حسابرسی موجودی نقد وبانک به مرحله ی اجرا در آورند تا ادعاهای مدیریت به شرح فوق را اثبات نمایند.
آزمونهای محتوای نقد وبانک به شرح ذیل است:
1- صورت ریز مانده های وجوه نقد را دریافت و با دفتر کل مطابقت دهید .(هدف اثبات  صحت محاسبات ریاضی)
2- درخواست تاییدیه ی  بانک را به منظور اثبات وجوه نقد به بانکها ارسال کنید(هدف اثبات  وجود ومالکیت)
3- صورت مغایرت بانکی را به تاریخ ترازنامه برای هر یک از حسابهای بانکی دریافت و ازصحت تهیه صورت مغایرت اطمینان حاصل نمایید. وماندهای موجود در صورت مغایریت رابا دفاتر وصورتحساب بانک مطابقت دهید.حسابرسان می بایست جزئیات صورت مغایرت بانکی را رسیدگی نمایند تا از درستی تهیه آن مطمئن شوند .رسیدگی به صورت مغایرت بانکی شامل اثبات درستی محاسبات ریضای ،ردیابی مانده  ها به صورت حسابهای بانکی و حسابهای بانک در دفاتر شرکت وپی جویی اقلام مغایرات (اقلام باز) می باشد. رسیدگی به صورت مغایرت بانکی توسط حسابرسی از اهمیت خاصی برخوردار است چرا که کسری وجه نقد می تواند با حذف یک چک صادره ارائه نشده به بانک (چکهای معوق) یابا ارتکاب یک اشتباه عمدی در جمعهای صورتهای مغایرت بانکی مخفی نگه داشته شود. مانده ی صورت حساب بانک با دریافت تاییده از بانک تایید می شود چون ممکن است صورت حساب استفاده شده در صورت مغایرت بانکی ، آخرین صورت حساب همان سال بانک نباشد.
4- صورت حساب مقطعی بانک که شامل عملیات چند روزکاری پس از تاریخ ترازنامه می باشد از بانک دریافت کنیم.
 صورت حساب مقطعی بانک:
صورت حسابی که مقدار معینی روزکاری پس از پایان سال مالی شرکت را در بر میگرد از این صورت حساب برای اثبات مغایرت بانکی صحت مغایرت بانکی وردیابی اقلام باز صورت مغایرت بانکی در سال مالی بعد استفاده می شود .صورت حساب مقطعی حسابرسان را قادر می سازد که چکهای معوق و وجوه بین راهی را رد صورت مغایرت به دقت رسیدگی کنند. صورت حساب مقطعی بانک این اطمینان را به حسابرس می دهد که وجوه نقد منعکس در ترازنامه حذف یک یا چند چک ارائه نشده به بانک ،بیش از واقع نشان داده نشده است .
5- وجوه نقد نزد صندوق شرکت و  تنخواه گردانها را در مقطع پایان سال شمارش کنید( هدف اثبات وجود ومالکیت)
6- انقطاع زمانی دریافتها و پرداختهای نقدی را کنترل کنید (هدف اثبات کامل بودن) انعکاس صحیح وضعیت وجوه نقد در ترازنامه مستلزم انقطاع زمانی (cut off) وپرداختهای نقدی در پایان سال است. وجوه نقد  مندرج در ترازنامه می بایست تمام دریافتهای آ»رین روز سال منعکس نماسند وهیچگونه دریافتی بعد از سال را در برنگیرد چنانچه حسابرسان بتوانند درآخرین روز سال مالی در محل شرکت حضور یابند با شمارش وجوه نقد می توانند انقطاع عملیات نقدی صاحبکار را اثبات نمایند. همچنین جهت انجام عملیات انقطاع زمانی موجود ی نق وبانک می بایست آخرین چکهای صادره را درپایان سال یادداشت نمایند تا بتوانند چکهای صادر شده ی بعدی را به عنوان  پرداختهای سالد مالی بعد محسوب نمایند تا جزء پرداختهای سال جاری محسوب نگردد.آزمون انقطاع زمانی آزمودنی است که حسابرس به منظور حصول اطمینان از این موضوع که کلیه ی رویدادهای واقع شده طی دوره های مالی در همان دوره های مالی به ثبت رسیده اند انجام می شود.
7- کلیه ی نقل وانتقالات حسابهای بانکی را برای هفته ی آخر سال مورد رسیدگی و هفته ی اول سال بعد ردیابی کنید.
8- هر گونه چک با مبلغ غیر عادی در وجوه اشخاص وابسته را پی جویی نمایید. اینگونه چکها می بایست مورد بررسی قرار گیرد که اولا دارای مجوز لازم بوده و به درستی در دفاتر ثبت شده اند وثانیا به صورت کافی در صورتهای مالی افشا شده اند.
9- ازچگونگی ارائه وکفایت افشاء وجوه نقد در صورتهای مالی براساس استانداردهای حسابداری اطمینان حاصل کنید.
وجوه نقد مندرج در ترازنامه می بایست تنها وجوهی را شامل گردد که برای عملیات جاری شرکت در دسترس باشد و بتوان در هر لحظه از استفاده نمود لذا وجوه محدودیت دار مثل حساب بانکی که فعلا بسته شده است. را که شرکت نمی تواند استفاده نماید می بایست تحت سرفصل سایر دارایی ها طبقه بندی نمایند.
 
10- کنترل شود که مانده های حسابهای ارزی برمبنای صحیح تسعیر ارز گریده و سود وزیان حاصل از تسعیر ارز در حسابها شناسایی شده باشد.
11- کنترل شود که تضمین کافی و مناسب از تنخواه گردانها و صندوقدار شرکت اخذ گردیده باشد.
12- بررسی شود که ایجاد تنخواه براساس مجوز بوده و سقف تنخواه رعایت شده و در پایان سال نیز مانده ی تنخواه تسویه وبه حسابهای بانکی واریز شده باشد.
نکته : هدف حسابرسان در حسابرسی نهایی اثبات ادعاهای مدیریت در ره یک از سرفصل های ترازنامه و سود وزیان می باشد. از آنجایی که استانداردهای حسابداری و هدفهای خاص هر یک از سرفصلا ممکن است با یکدیگر متفاوت باشند  لذا برنامه های حسابرسی اثبات ادعاهای مدیریت در هر یک از سر فصل ها در عمده ی موارد یکسان بوده و در برخی موارد به دلیل استانداردهای حسابداری و هدفهای خاص آن سر فصل متفاوت خواهد بود .
 
 
مراحل حسابرسی
1- کسب شناخت کافی از ساختار کنترل داخلی شرکت
2- برآورد  اولیه ی احتمال خطر کنترل وطراحی آزمونهای اضافی (رعایت روشها یا کنترل ها)
3- انجام آزمونهای اضافی در رعایت روش ها یا کنترل ها
4- برآورد مجدد احتمال خطر کنترل (ثانویه)وطراحی آزمونهای محتوا
5- انجام آزمونهای محتوا
6- صدور گزارش حسابرس
چهار مرحله اول بحث ارزیابی ساختار کنترلهای داخلی شرکت است که در حسابرسی فنی مد نظر  قرار می گیرد ودو مورد بحث حسابرسی نهایی واثباتی است آنجا که ما به دنبال اثبات 5 ادعای مدیریت هستیم در دو مورد آخر است و اینجاست کهگزارش حسابرسی 4نوع است .
مقبول – مشهود –عدم اظهاروآزمونهای cutخیلی مهم است.
 
حسابهای دریافتنی و معاملات فروش
اهداف رسیدگی برحسابهاواسناده دریافتنی :
1- کلیه مطالبات به استناد ومدارک مثبته کافی محرز بوده و مانده ها پایان دوره بیانگر مطالبات واقعی ثبت شده می باشد.
2- کلیه مطالبات متعلق به واحد  مورد رسیدگی بوده و به نحو مناسب در صورتهای ملالی طبقه بندی وافشاء گردیده.
3- ارزش مطالبات براساس استاندارد های حسابداری برمبنای خالص ارزش بازیافتنی در ترازنامه ارائه شده باشد.
4- سیستم کنترل داخلی فروش وحسابهای دریافتنی از کفایت لازم برخوردار می باشد.
5- فروش ودرآمدها به نحو صحیح تفکیک ثبت وطبقه بندی شده باشد .
نکته : ازآنجایی که معمولا حسابهای دریافتنی تجاری طرف مقابل حساب فروش  می باشد در حسابرسی  نهایی هر دو حساب یکجا وتوسط یک حسابرس مورد بررسی قرار گیرد.
برنامه رسیدگی حسابهای دریافتنی ومعاملات فروش (اجرای آزمونهای محتوا)
1- جدول سنی به همکاران را همراه با صورت ریز حسابهای دریافتنی از صاحبکار دریافت و با دفاتر کل و معین مطابقت دهید .جدول سنی عمر به همکاران وبرآورد زیانها احتمالی ومطالبات مشکوک الوصول را نشان دهید.
2- اسناد دریافتنی موجود نزد شرکت را بازرسی ومشاهده نمائیم و نسبت اسناد نزد دیگران تایید ارسال شود.
3- نسبت به حسابهای دریافتنی تایید ارسال و پاسخ آنها را دریافت نمائیم ارسال تایید بصورت مستقیم جهت بدهکاران به عنوان موثر ترین نوع شواهد جهت اثبات وجود مالکیت حسابها واسناد دریافتنی می باشند در خواست تایید توسط حسابرسان وصدور مجوز توسط مدیریت یعین پاسخ دادن به همکاران به اطلاعات در خواستی توسط حسابرسان صورت می گیرد وتایید توسط حسابرسان ارسال وپاسخ تاییدیه به صورت مستقیم برای حسابرس ارسال وپاسخ  تاییدیه صورت مستقیم برای حسابرس ارسال می شود در خواست تایید به دو صورت ذیل انجام می شود:
1- تاییدیه مثبت : در این تاییدیه از بدهکاران درخواست می وشد به همکاران با موافقت یا عدم موافقت خود را در رابطه با تاییدیه اعلام نمایند.
2- تاییدیه منفی: در این تاییدیه بدهکاران می بایست تنها در صورت عدم تایید مانده های بدهی مثبت شده ی آنان  پاسخ تاییده را ارسال نمایند در صورت قبول مانده نیازی به ارسال پاسخ نمی باشد.
تاییدیه مثبت نسبت به تاییدیه منفی از قابلیت اتکا و قابلیت اطمینان  بیشتری برخوردار می باشد چرا که در صورت دریافت نکردن پاسخ تاییدیه ها حسابرسان می توانند نسبت به ضرورت پیجویی بیشتر هوشیار باشند و علت عدم دریافت پاسخ را بررسی نمایند در حالی که در تاییدیه ی منفی دریافت نکردن پاسخ به معنی تایید طلب تلقی می شود. در حالی دریافت نکردن پاسخ تاییدیه  ممکن است ناشی از عدم رسیدن  تاییدیه به بدهکارام ویا ناشی از سهل انگاری آنها در پاسخ دادن به تاییدیه باشد لذا این عوامل باعث می وشد که حسابرسان به این نوع تاییده اتکای کاثفی ننمایند . استفاده از تاییدیه ی مثبت را در مواردی که حسابهای دریافتنی استفاده و از تاییده ی مثبت ،در مواردی که با مانده های اندک تشکیل شده باشد یه به دلایلی احتمال می رود که مقدار زیادی از سحابها دارای مانده های اختلاف مادی باشد ویا احتمال سوء استفاده وجود دارد مناسب است موقعی که خط کنترل یا خطر ذاتی در سطح بالایی برآورد می شود استفاده از تاییدیه مثبت بهتر خواهد بود زیرا عدم دری افت پاسخ بابت درخواستهای تاییدیه منفی می تواند به دلایلی غیر از تایید مانده ی مثبت شده ی بدهی باشد . در مواردی که از تاییدیه مثبت استفاده میشود حسابرس معمولا برای بدهکاران که طی دوره تعیین شده پاسخ ندهند درخواست دوم وسوم را ارسال می نمایند. هزینه ی ارسال تاییدیه مثبت از هزینه ی درخواست تاییدیه ی منفی بیشتر است از این می توان در تاییدیه منفی با تعداد بیشتری از مشتریان مکاتبه نمود.
4- آزمون انقطاع زمانی حساب فروش: حسابرسان جهت حصول اطمینان از ثبت تمامی فروش ها درحسابهای همان سال فروشهای مثبت شده در چند روز قبل وبعد از تاریخ ترازنامه را با نسخه ای از فاکتورهای فروش و مدارک حمل آنها مقایسه می نمایند. گاهی برای حساب آرایی صورتهای مالی فروشهای واهی در پایان سال در دفاتر ثبت می وشد این کالاها ممکن است بدون اطلاع مشتریان حمل شود ویا اصلا حمل نشود و در حسابها ثبت گردد ولی در سال مالی بعد برگشت داده شود حسابرسان برای پیشگیری از این گونه دستکاری ها می بایست تمام برگشت از فروشهای عمده پس از تاریخ ترازنامه که برسحباها دریافتنی سال مورد رسیدگی اثر می گذارد بدقت بررسی نمایند در این گونه موارد ثبتهای اصلاحی برای تصحیح رقم فروش سال مورد رسیدگی از طرف حسابرسان پیشنهاد می گردد. همچنین ارسال تاییده می تواند چنین فروشهای واهی را که به طرفیت حسابهای دریافتنی ثبت شده اند آشکار سازند.
5- روشهای تحلیلی را برای حسابهای دریافتنی ،فروشها واسناد دریافتنی ودرآ د بهره اجرا کنید :حسابرسان با محاسبه ی نسبت سود ناخالص دروه ی وصول مطالبات نسبت ذخیره م م به حسابها دریافتنی وسایر نسبتها وروابط مالی به منطقی بودن حسابهای دریافتنی فروش اسناد دریافتنی ودرآمد بهره در سال مورد رسیدگی پی می برند.
6- درآمد بهره ی اسناد دریافتنی وبهره های دریافتنی را به صورت مستقل محاسبه نمایید.
7- با توجه به دریافتها وفروش اعتباری شرکت وقدمت مانده های مندرج در جدول سنی بدهکاران کلیت ذخیره ی مطالبات مشکوک الوصول را مورد مطالعه قرار دهید.
8- حسابهای دریافتنی گردآورنده شده را تعیین کنید وزا کفایت افشای آ  اطمینان حاصل کند.
9- از نحوه ی ارائه ی وچگونگی افشاء حسابهای دریافتنی فروش ودرآمد در صورتهای مالی اطمینان حاصل نمایید.
10-درستی سیستم حسابداری صاحبکار را برای معاملاتی به فروش وحسابهای دریافتنی منجرد می شود بررسی کنید.
11- حسابهای دریافتنی را در سال مالی بعد مورد رسیدگی قرار داده و از وصول به موقع این گونه مطالبات مطئن شوید (پیگیری حسابهای دریافتنی در سال مالی بعد)
12- صحت محاسبات فاکتور فروش وحواله ی انبار را با توجه به لیست قیمتها یا سایر مدارک مشابه کنترل نماییم.
 
 
 
 
 
 
 
 عمليات حسابداري وجوه نقد نزد صندوق:
در زمان فروش نقدي:   در زمان پرداخت هزينه ها:                                                   
صندوق **                                 هزينه ها **   
          فروش **                                               صندوق **
در زمان وصول مطالبات:    در زمان پرداخت بدهي
صندوق **                                 از محل صندوق:
   بدهکاران **                                      بستانکاران **
                           صندوق **          
    بنابراين حساب صندوق در پايان هر دوره مالي داراي مانده بدهکار مي باشد.اضافه (کسر) صندوق:
   با توجه به حجم عمليات دريافتها و پرداختها، ممکن است صندوق دار در پايان هر روز با اضافه يا کسري صندوق مواجه گردد. چنانچه مبلغ اضافه يا کسر، مبلغ با اهميتي باشد بايد بررسي لازم در اين رابطه به عمل آيد. ولي در صورتيکه اين مبلغ نا چيز باشد و يا ناشي از اشتباهات تشخيص داده شود بايد در دفاترثبت گردد. براي اين کار از حسابي به نام کسري و اضافات صندوق استفاده مي شود.
   در پايان هر دوره مالي موجودي نقد نزد صندوق شمارش مي شود ممکن است بين مانده حساب صندوق در دفتر کل شرکت و موجودي نقد شمارش شده نزد صندوق تفاوت وجود داشته باشد.
یافته ها
وجوه نقد و كنترلهاى مربوط به آن
كاملترين تعريف « نقد» از لحاظ حسابدارى عبارت است از: «آنچه كه اگر به بانك ارائه شود معادل ارزش اسمى آن ، بدون قيد و شرط و فورا توسط بانك پرداخت گردد». به عبارت ديگر هر دارايى كه يكى از دو شرط زير را داشته باشد مى تواند جزء وجوه نقد محسوب گردد:
 
الف -  هر دارايى جارى كه در بانك سپرده شده و بدون هيچ قيد و شرطى، آنى بتوان از آن براى مقاصد تجارى استفاده كرد.
 
ب -  هر دارايى جارى كه بانك به عنوان سپرده بپذيرد.
 
به عنوان مثال مى توان از اسكناس و مسكوك، چك، حواله هاى بانكى، بروات ديدارى، حسابهاى پس انداز و ديدارى نزد بانكها و ساير نهادهاى مالى به عنوان نقد ياد نمود زيرا به محض ارائه به بانك مبلغ اسمى آنها به حساب مشترى منظور مى گردد.
 
هرگاه در استفاده از وجوه نقد محدوديتى وجود داشته باشد نمى توان آن وجوه (وجوه محدود شده) را به عنوان مانده وجوه نقد گزارش نمود. به عنوان مثال موجودى حساب جارى واحد تجارى كه به دستور مقامات قضايى در بانك مسدود شده است نبايد جزء وجوه نقد محسوب گردد( لازم به ذكر است كه اينگونه موارد تحت سرفصل ساير دارايى ها در ترازنامه طبقه بندى و گزارش خواهد شد).
 
((كنترلهاى مربوط به وجوه نقد در درس حسابرسي 2 توسط اساتيد محترم تدريس مى شود.))
 
اقلامى كه تحت سرفصل وجوه نقد در ترازنامه طبقه بندى مى شوند عبارتند از:
 
1- صندوق
 
2- تنخواه گردان
 
3- حساب بانك
 
 
 
صندوق
 
حساب صندوق، در موسساتى استفاده مى شود كه عمليات جارى آنها، «دريافت و پرداخت» به صورت نقد را ايجاب مى نمايد. حساب صندوق شامل وجوه نقد، اعم از مسكوك و اسكناس، حواله هاى بانكى و ساير اوراقى است كه داراى خصيصه وجه نقد باشند. اما بايد دقت نمود كه مبالغ پرداختى به كاركنان به طور على الحساب و پيش پرداخت به فروشندگان نبايد جزء موجودى صندوق محسوب گردد بلكه بايد به ترتيب در حسابهاى «بدهكاران متفرقه» و «پيش پرداختها» منظور گردند.
 
اضافه (كسر) صندوق
 
با توجه به حجم عمليات دريافتها و پرداختها، ممكن است صندوقدار در پايان هر روز با اضافه يا كسرى صندوق مواجه گردد. چنانچه مبلغ اضافه يا كسر، مبلغ با اهميتى باشد، بايد بررسى لازم در اين رابطه به عمل آيد. ولى در صورتى كه اين مبلغ ناچيز باشد و يا ناشى از اشتباهات تشخيص داده شود بايد در دفاتر ثبت گردد. براى اين كار از حسابى به نام «كسرى و اضافات صندوق» استفاده مى شود. چنانچه صندوق كسرى داشته باشد حساب مذكور بدهكار و حساب صندوق بستانكار مى گردد و در صورتى كه حساب صندوق اضافه داشته باشد حساب صندوق بدهكار و حساب كسرى و اضافات صندوق، بستانكار مى گردد. چنانچه جمع اضافات صندوق طى دوره مالى بيشتر از جمع كسرى صندوق گردد طبعا مانده حساب كسرى و اضافات بستانكار و اگر جمع كسرى هاى طى دوره مالى بيشتر از جمع اضافات صندوق باشد، مانده اين حساب بدهكار مى باشد.
 
در هر دو حالت فوق، با توجه به تصميمات بعدى مديريت موسسه، يا مقررات جارى آن، مانده بدهكار يا بستانكار حساب كسري و اضافات صندوق ممكن است به بدهكار يا بستانكار حساب صندوقدار(بدهى يا طلب وى) و يا به عنوان هزينه يا درآمد متفرقه در دفاتر ثبت گردد. در برخى از موسسات، ماهانه مبلغى به عنوان «كسر صندوق» به صندوقدار پرداخت مى گردد. در اين موسسات صندوق دار مسول جبران كسرى صندوق بوده و ثبتى بابت اضافات صندوق در دفاتر موسسه صورت نمى گيرد.
 
مثال:
 
 
 
ادامه نوشته
+ نوشته شده در دوشنبه دوم اردیبهشت ۱۳۹۲ ساعت 18:24 توسط فرزاد فلاح  | نظر بدهيد
مغایرت بانکی و تهیه آن
عمليات حساب بانكى در دفاتر دارنده حساب، عكس وضعيت اين حساب در دفاتر بانك مى باشد. بدين معنى كه اقلام مندرج در ستون بدهكار حساب بانك در دفاتر دارنده حساب بايد عينا با اقلام مندرج در ستون بستانكار اين حساب در دفاتر بانك مطابقت داشته باشد. بدين ترتيب انتظار مى رود كه مانده دو حساب مذكور همواره برابر باشد. اما به دلايلى به شرح زير ممكن است مانده اين دو حساب در يك تاريخ معين با يكديگر مطابقت نداشته باشند. اين عدم تطابق مى تواند به دلايل زير باشد:
 
الف- تاخير در ثبت يك يا چند مبادله توسط دارنده حساب يا بانك
 
ب-  اشتباه در ثبت يك يا چند مبادله توسط هر يك از طرفين(بانك يا دارنده حساب)
 
براى تعيين دلايل مغايرت بين حساب بانك در دفاتر دارنده حساب و حساب مذكور در دفاتر بانك و اصلاح اشتباهات احتمالى هر يك از دو طرف، لازم است مدارك دارنده حساب با صورتحساب بانك مطابقت داده شده و اختلافات فى مابين مشخص گردد. پس از تطبيق و تعيين موارد اختلاف، نتايج حاصله و نحوه عمل در مورد آنها، در يك صورتحساب تحت عنوان صورت «مغايرات بانكى» تنظيم مى گردد.
 
اختلاف فى مابين را مى توان به دو دسته تقسيم نمود:
 
1- عملياتى كه در دفاتر واحد تجارى انجام گرفته ولى هنوز در دفاتر بانك ثبت نشده است. موارد زير از جمله اين عمليات هستند:
 
الف- چكهاى معوق: به چكهايى اطلاق مى شود كه دارنده حساب صادر كرده و به اشخاص ذينفع تسليم داشته و در دفاتر خود ثبت مربوط به صدور آنها را انجام داده است ولى دارندگان اين چكها هنوز به بانك مراجعه نكرده اند و لذا در دفاتر بانك هيچ ثبتى از اين بابت صورت نگرفته است.
 
ب- دريافت وجه چكها، بروات و سفته هاى دريافتى موسسه توسط بانك. هر واحد تجارى مى تواند چكها، سفته ها و بروات دريافتنى خود را از طريق سيستم بانكى وصول نمايد. برخى از اين واحدها ممكن است به مجرد سپردن اينگونه اسناد جهت وصول، با بدهكار نمودن حساب بانك ثبت حسابدارى مربوط را انجام دهند ولى بانك تا تاريخ وصول قطعى آنها، از واريز وجه به حساب جارى واحد تجارى خوددارى مى نمايد و از طرف ديگر وصول اين اسناد ممكن چند روزى به طول انجامد.
 
ج- وجوه در راه (وجوه بين راهى): هنگامى كه مبالغى به منظور واريز به حساب جارى بانك ارسال مى گردد، اين مبالغ به محض ارسال در دفاتر واحد تجارى ثبت مى شود ولى ممكن است اين رويداد بلافاصله در دفاتر بانك به ثبت نرسد. مثلا وجوهى كه عصر آخرين روز ماه به بانك توديع مى شود، در همان روز در دفاتر شركت ثبت مى گردد در صورتى كه در دفاتر بانك به تاريخ روز بعد (اولين روز ماه بعد) ثبت مى شود.
 
د- چكهاى لاوصول: گاهى اوقات موسسات (واحدهاى تجارى) چكهاى خود را نزد بانكى كه داراى حساب جارى نزد آن بانك مى باشند مى سپارند تا وجه آن پس از وصول به حساب جارى آنها منظور گردد. واحد تجارى هنگام تحويل چك به بانك، معادل وجه چك، حساب بانك را در دفاتر خود بدهكار مى نمايد. چنانچه چك مذكور لاوصول (بى محل) تشخيص داده شود، مراتب توسط بانك به دارنده حساب اطلاع داده مى شود تا حساب بانك را دفاتر خود معادل مبلغ چك بستانكار نمايد.
 
ﻫ - اشتباهات: در جريان ثبت عمليات مربوط به حساب بانك در دفتر موسسه ممكن است اشتباهات گوناگونى رخ دهد. اين اشتباهات مى تواند در ثبت بدهكار و بستانكار حساب بانك، اشتباه در جابجايى ثبت ارقام (مثلا ثبت مبلغ 25000 ريال در دفاتر واحد تجارى به مبلغ 52000 ريال) و نيز مبالغ مربوط به واريزها و برداشتهاى يك حساب جارى كه در دفاتر به حساب جارى ديگر منظور شده باشد.
2- عملياتى كه در دفاتر بانك انجام شده و ثبت مربوطه نيز صورت گرفته ولى هنوز در دفاتر واحد تجارى انعكاس نيافته است. از جمله اين عمليات مى توان به موارد زير اشاره كرد:
 
الف- برداشتهايى كه بانك انجام مى دهد: برداشتهاى مختلفى ممكن است با اجازه صاحب حساب از طرف بانك از حساب جارى شركت صورت گيرد. مثلا برداشت بابت كارمزد كه معمولا بانكها درقبال خدمات خود از قبيل وصول چكها و سفته ها و بروات از حساب جارى موسسه انجام مى دهند يا برداشت بابت اعتبارات اسنادى و برداشت بابت سفته هاى تنزيلى واخواست شده (ممكن است طبق قرارداد خاصى، چنانچه متعهد اصلى سندى كه بانك آن را تنزيل نموده است، در تاريخ سررسيد از پرداخت مبلغ سند خوددارى نمايد، بانك مجاز باشد برداشت نمايد) در مورد كليه برداشتهاى فوق ممكن است اعلاميه بدهكار تا تاريخ ارسال صورتحساب بانكى به موسسه واصل نشده و اثر اين برداشتها در دفاتر منعكس نشده باشد. در اين حالت موسسه بايد پس از دريافت اعلاميه بدهكار، ثبتهاى لازم را در دفاتر خود انجام دهد.
ب- وجوه دريافتى توسط بانك: اين وجوه به حساب موسسه دارنده حساب واريز شده ولى اعلاميه بستانكار آن هنوز به موسسه مذكور واصل نشده و در حسابهاى وى ثبت نشده است. برخى موسسات مطالبات خود را از طريق حسابهاى جارى وصول مى مايند و با اعلام شماره حساب جاى خود، از بدهكاران مى خواهند كه بدهى خود را به حساب جارى موسسه نزد بانك واريز نمايند. بانك نيز به محض دريافت مبلغى از بدهكاران موسسه، اعلاميه بستانكار براى صاحب حساب ارسال مى دارد.
ج- اشتباهات: همانند دفاتر موسسه بانك نيز در عمليات روزانه خود ممكن است اشتباهاتى از قبيل اشتباه در اعداد و ارقام، اشتباه در برداشت از حسابى و ثبت در حساب ديگر و ديگر اشتباهاتى كه به هر نحو موجب عدم تطابق مانده حساب بانك در دفاتر موسسه و مانده آن در دفاتر بانك مى شود، مرتكب گردد. اين گونه اشتباهات نياز به اصلاح در دفاتر ندارند زيرا موسسه درست عمل نموده است.روش هاي برخورد با کسري و اضافي صندوق:
روش اول:
کسري يا اضافي صندوق را به حساب شخص صندوق دار شرکت منظور مي نمائيم.اگر صندوق شرکت نسبت به حساب کل صندوق کسري داشته باشد. ثبت زير را انجام مي دهيم.
بدهکاران **
    صندوق **اگر صندوق شرکت اضافي داشته باشد ثبت زير صادر مي شود.
صندوق **
    بدهکاران **
روش دوم:
   در اين روش کسري يا اضافي صندوق را به ترتيب به حساب هزينه يا درآمد منظور نمائيم.اگر صندوق شرکت کسري داشته باشد. ثبت زير صادر مي شود.
هزينه کسري صندوق **
                    صندوق **                                  اگر صندوق شرکت اضافي داشته باشد ثبت زير صادر مي شود
     صندوق **
        درآمد ناشي از اضافي صندوق **
   در پايان دوره مالي حساب کسور و اضافات صندوق ممکن است داراي مانده بدهکار باشد که در اين صورت به عنوان هزينه متفرقه و در صورتي که مانده آن بستانکار باشد به عنوان درآمد متفرقه در صورت سود و زيان موسسه نشان داده مي شود.
 حساب بانک:
   يکي از کنترلهاي موثر بر وجوه نقد، نگهداري آن در بانک مي باشد. امروزه بيشتر دريافتها و پرداختهاي عمده موسسات و واحدهاي تجاري از طريق سيستم بانکي صورت مي گيرد و موسسات نيز ترجيح مي دهد که قسمت اعظم وجوه نقد خود را نزد بانکها نگهداري نمايد.
   نگهداري وجوه نقد در بانک، عملاً به صورت گوناگوني انجام مي گيرد. گاهي موسسات براي دريافتها و پرداختهاي خود، اقدام به افتتاح حساب جاري نموده و هرگاه به بانک مراجعه نمايند مي توانند مبلغ موجود در حساب خود را بوسيله چک دريافت نمايند. گاهي نيز موسسات مقداري از وجوه نقد خود را به صورت پس انداز قرض الحسنه سپرده سرمايه سرمايه گذاري کوتاه مدت و بلند مدت، نزد بانکها نگهداري مي نمايند.
سپردن وجوه نقد به حساب جاري، اصطلاحا واريز به حساب بانکي ناميده مي شود و اعلاميه يا مدرکي که بانکها در قبال واريز وجه به صاحب حساب ارائه مي دهند (اعلاميه بستانکار) نام دارد.حسابداري وجوه نقد نزد تنخواه:
   معمولاً در شرکت ها جهت انجام پرداخت هاي جزيي، مبلغ جزيي در اختيار برخي از پرسنل شرکت از قبيل مامور خريد، راننده شرکت و غيره قرار داده مي شود. به شخص مزبور تنخواه دار (تنخواه گردان) و به وجه نقد مزبور تنخواه گفته مي شود.
   لازم به ذکر است که ميزان تنخواه گردان يا مبلغي ثابت و از قبل تعيين شده يا مبلغي متغيير با تعيين حداکثر مي باشد.تنخواه گردان به دو روش صورت مي گيرد:
الف: تنخواه گردان ثابت            ب: تنخواه گردان متغييرالف) تنخواه گردان ثابت:
   در اين روش، حداکثر مبلغ تنخواه گردان تعيين شده و طي چکي به مسئولين تنخواه گردان پرداخت مي گردد. مسئول تنخواه گردان از محل مبلغ دريافتي، هزينه هاي انجام شده را پرداخت و مدارک مثبته اين هزينه ها را جهت تجديد مبلغ تنخواه گردان به دايره حسابداري ارائه مي نمايد. دايره حسابداري پس از رسيدگي به مدارک و حصول اطمينان، چکي معادل هزينه هاي انجام شده صادر و به مسئول تنخواه گردان تسليم مي نمايد. معمولا مانده حساب تنخواه گردان در پايان دوره مالي يا هنگام تعويض متصدي تنخواه گردان به بانک يا صندوق واريز و اسناد هزينه هاي انجام شده توسط تنخواه گردان به دايره حسابداري ارائه مي گردد تا اين هزينه ها به درستي در دوره مربوطه ثبت گردند.ب) تنخواه گردان متغيير:
   نوع ديگر تنخواه گردان به اين طريق است که مبلغي به عنوان تنخواه گردان طي چکي به مسئول تنخواه گردان پرداخت شده و هر بار که اسناد هزينه ارائه مي شود از حساب وي کسر مي گردد.
   مبلغ پرداختي به مسئول تنخواه گردان بابت تجديد آن، در هر بار معادل اسناد هزينه ارائه شده توسط وي مي باشد. البته در اين نوع از تنخواه گردان پرداخت وجه لزوما هم زمان با ثبت هزينه هاي انجام شده، نبوده، بلکه پرداخت وجه با درخواست از طرف مسئول تنخواه گردان صورت مي گيرد.
   در اين روش هميشه يک ثبت اضافي نسبت به روش ثابت وجود دارد. زيرا ارائه مدارک هزينه مستلزم يک ثبت و دريافت وجه توسط تنخواه گردان نيز مستلزم ثبت ديگري مي باشد.ثبتهاي حسابداري مربوط به تنخواه گردان:
 
                  روش تنخواه گردان ثابت      روش تنخواه گردان متغيير  
                           
1-ايجاد تنخواه:    تنخواه گردان **
                                      بانک **  
2-ارائه اسناد هزينه:  هزينه ها **                      هزينه ** 
                           ...                                 تنخواه گردان**
                           ...                             تنخواه گردان**         
                            بانک **                                 بانک**
 
3-تسويه حساب تنخواه گردان:
           هزينه **                            هزينه **
           بانک **                                 بانک **
               تنخواه گردان **                      تنخواه گردان **
   در واحدهاي تجاري در قبال مبالغ پرداخت شده به صندوق دار و مسئول تنخواه گردان، تضمين کافي اخذ مي گردد. هنگامي که چک يا سفته اي به عنوان تضمين از تنخواه گردان دريافت مي گردد. ثبت حسابداري زير صادر مي گردد.
       حسابهاي انتظامي به نفع شرکت- سفته آقاي X   **
               طرف حسابهاي انتظامي به نفع شرکت-سفته آقايX   **
   توضيح اين که حساب انتظامي يک حساب آماري مي باشد و اوراق بهاداري است که به صورت تضميني دريافت يا واگذار مي شود و در اين حساب ثبت مي شود هنگامي که اين اوراق دريافتي بر گشت داده شود عکس ثبت اوليه صادر مي شود. حسابداري موجودي نقد نزد بانکها:
   همانطوريکه گفته شد بخش عمده موجودي نقد شرکت نزد بانکها نگهداري مي شود و عمليات دريافت و پرداخت از طريق بانک صورت مي گيرد. بانک به منزله يکي از بدهکاران شرکت مي باشد متقابلا شرکت به منزله يکي از بستانکاران بانک مي باشد.
   بنابراين در هر زمان که مبلغي به حساب شرکت در بانک واريز مي شود حساب بانک در دفاتر شرکت بدهکار خواهد شد و در همين زمان حساب شرکت در دفاتر بانک بستانکار مي شود و نيز در مواردي که مبلغي از حساب شرکت در بانک برداشت مي شود حساب بانک در دفاتر شرکت کاهش يافته يعني بستانکار مي شود و حساب شرکت در دفاتر بانک بدهکار مي شود.
   چنانچه حسابدار شرکت و حسابدار بانک هر دو معاملات و رويدادهاي في ما بين را به صورت صحيح و به موقع در دفاتر خود ثبت نمايند. مانده حساب بانک در دفاتر شرکت و مانده حساب شرکت در دفاتر بانک با هم برابر و معکوس خواهد شد و در اکثر موارد نيز مانده حساب بانک در دفاتر شرکت بدهکار و مانده حساب شرکت در دفاتر بانک بستانکار خواهد بود. اما در عمل چنين اتفاقي نمي افتد و در اغلب موارد اين دو مانده با هم يکي نمي باشد و با هم اختلاف دارد اين اختلاف ناشي از دو عامل است.اشتباهات: گاهي اوقات اتفاق مي افتد که يکي از دو حسابدار يا هر دوي آنها اعداد را به صورت اشتباه در دفاتر خود ثبت مي کنند و اين باعث ايجاد اختلاف در مانده حسابها خواهد شد.تاخير و تقدم زماني: گاهي اوقات معامله يا رويدادي را يکي از حسابدارها در دفتر ثبت مي کند ولي نبايد ذلايلي تا تاريخ تهيه صورت مغايرت حسابدار دوم آنرا در دفاتر خود ثبت نکرده است در اين حالت ممکن است مثال فوق به صورت زير تغيير نمايد.اقلام اول در تهيه صورت مغايرت:
   اقلام باز: عبارتند از اقلامي که در يک طرف يکي از صورت حسابها ثبت شده است ولي در طرف مقابل حساب ديگر ثبت نشده است مثلا در ستون بدهکار حساب بانک در دفاتر شرکت ثبت شده است ولي در ستون بستانکار صورت حساب بانکي ثبت نشده است. تشخيص ماهيت اقلام باز- اهم اقلام باز عبارتند از:الف) اقلام باز ناشي از تاخير زماني:چک هاي معوق به چک هايي گفته مي شود که توسط شرکت صادر شده ولي توسط دارنده چک تا تاريخ تهيه صورت مغايرت به بانک ارائه نشده است لذا در ستون بستانکار حساب بانک در دفاتر شرکت موجود مي باشد، ولي در ستون بدهکار اين صورت حساب بانکي منعکس نشده است.سپرده هاي بين راهي مبالغي است که توسط حسابدار شرکت جهت واريز به بانک سپرده شده است ولي تا تاريخ تهيه صورت مغايرت بانکي در دفاتر بانک عمل نشده است لذا در ستون بدهکار حساب بانک در دفاتر شرکت ثبت شده است ولي در ستون بستانکار صورت حساب بانکي منعکس نمي باشد.هزينه هاي بانکي در مواردي اتفاق مي افتد که بانک بابت هزينه هاي بانکي مانند بهاي دسته چک،کارمزد،حواله جات و غيره مواردي را از حساب شرکت برداشت نموده و تا تاريخ تهيه صورت مغايرت اعلاميه بانکي آن بدست شرکت نرسيده است. لذا اين اقلام در ستون بدهکار صورت حساب بانکي وجود دارد ولي در ستون بستانکار حساب بانک در دفاتر شرکت ثبت نشده است.وجوه دريافتي بانک از مشتريان شرکت در بعضي مواقع مشتريان شرکت مبالغي را بدون اطلاع شرکت به حساب واريز مي نمايند اين مبالغ در ستون بستانکار صورت حساب بانکي موجود مي باشد ولي در ستون بدهکار حساب بانک در دفاتر شرکت موجود نمي باشد.چک هاي لاوصول (توديع چک، چک لاوصول) چک هايي است که توسط شرکت از مشتريان دريافت و جهت وصول و واريز به حساب به بانک ارائه شده است ولي به علت نداشتن موجودي بانک چک مزبور را به حساب شرکت منظور نکرده است لذا در ستون بدهکار حساب بانک در دفاتر شرکت موجود مي باشد ولي در صورت حساب بانکي منعکس نشده است.سفته هاي تنزيل و نکول شده گاهي اوقات شرکت از مشتريان خود سفته اي دريافت داشته و زودتر از موعد سررسيد به وجه نقد نياز پيدا مي کند در اين مواقع شرکت به بانک مراجعه نموده و سفته مذکور را تنزيل مي نمايد بدين صورت که با دريافت وجهي کمتر از مبلغ اسمي سفته آنرا در اختيار بانک قرار بدهد بانک در تاريخ سررسيد به فرد متعهد يا صادر کننده سفته مراجعه نموده و وجه آنرا مطالبه مي کند چنانچه متعهد وجه سفته را به بانک بپردازد بانک شرکت را در جريان وصول وجه سفته قرار مي دهد ولي چنانچه از پرداخت وجه آن خودداري کند اصطلاحا سفته نکول يا واخواست شده است به عبارتي سفته اي که متعهد در تاريخ سررسيد از پرداخت وجه آن خودداري کند نکول شده است در اينگونه موارد بانک اصل و بهره سفته مذکور را از حساب شرکت تنزيل کننده سفته برداشت مي کند و ممکن است تا تاريخ تهيه صورت مغايرت به شرکت اطلاعاتي نداده باشد لذا اين اقلام در بدهکار صورت حساب بانکي ثبت شده است ولي در بستانکار حساب بانک در دفاتر شرکت منعکس نمي باشد.ب) مغايرت ناشي از اشتباهات
1- اشتباه در ثبت بيش از واقع چک توسط حسابدار شرکت: بدين صورت که حسابدار شرکت چک را بيش از مبلغ واقعي خود در دفاتر ثبت نمايد مثلا چک 190 هزار ريالي را به مبلغ 910 هزار ريال ثبت کند.
2- اشتباه ثبت کمتر از واقع چک توسط حسابدار شرکت: بدين صورت که حسابدار شرکت چک را کمتر از واقعي خود ثبت کند مثلا چک 900 ريالي را 90 ريال بنويسد.
3- اشتباه ثبت بيش از واقع چک توسط حسابدار بانک
4- اشتباه ثبت کمتراز واقع چک توسط حسابدار بانک
5- اشتباه ثبت بيش از واقع سپرده توسط حسابدار شرکت: بدين صورت که حسابدار شرکت وجوه واريز شده به حساب را به اشتباه بيش از مبلغ واقعي ثبت کند.
6- اشتباه کمتر از واقع سپرده توسط حسابدار شرکت
7- اشتباه ثبت بيش از واقع سپرده توسط حسابدار بانک
8- اشتباه ثبت کمتر از واقع سپرده توسط حسابدار بانک
9- اشتباه در برداشت از حساب توسط بانک:
 ممکن است حسابدار بانک چک هاي صادره توسط شرکت را اشتباها از حساب ديگري پرداخت نمايد و يا چک هاي صادره توسط ديگران را اشتباها از حساب شرکت برداشت نمايد.
10- اشتباه در واريز به حساب توسط حسابدار بانک يا شرکت: در اين صورت که وجوه واريز شده به حساب شرکت اشتباها به حسابهاي ديگر منظور شود و يا وجوه واريز شده متعلق به حسابهاي ديگران اشتباها به حساب شرکت واريز شود.
 
 مسائل عمیلیاتی:جمع فروش نقدي پنجم اسفند1370 موسسه سپهر به موجب نوار ماشين صندوق بالغ بر 300000 ريال و وجه نقد شمارش شده در پايان همان روز بالغ بر 299000 ريال باشد.
مطلوب است:
الف) وجه نقد شمارش شده نسبت به جمع نوار ماشين صندوق 1000 ريال کسري داشته باشد.
ب) وجه نقد شمارش شده 302000 ريال باشد.
 
الف: 5/12                       صندوق      299000
                کسور و اضافات صندوق فروش 1000
                                                   فروش 300000
 
ب: 5/12                صندوق 302000
                                                  فروش 300000
                                کسور و اضافات صندوق 2000 
عمليات زير در مورد يکي از حسابهاي تنخواه گردان شرکت آلفاست:پرداخت 500000 ريال وجه نقد به عنوان تنخواه گردان به آقاي احمدي.ارائه مدارک مربوط به مخارج انجام شده توسط آقاي احمدي به شرح زير:
پرداخت بابت نوشت افزار 120000
پرداخت بابت خريد ماشين حساب 240000
پرداخت بابت خريد بنزين 30000
پرداخت بابت تعميير اتومبيل 20000صدور چک به مبلغ 410000 ريال در وجه آقاي احمدي.شرکت تصميم به بستن حساب تنخواه گردان آقاي احمدي نموده است. آقاي احمدي 230000 ريال وجه نقد و مدارک مخارج زير را تحويل داده است.
پرداخت بابت خريد قند و چاي 60000
پرداخت بابت هزينه نصب کولر 50000
پرداخت بابت هزينه کرايه اتومبيل 80000
پرداخت بابت خريد وسايل بهداشتي 80000
مطلوب است:
انجام ثبت هاي لازم با استفاده از دو روش ثابت و متغيير.
              ثابت                                   متغيير
1- تنخواه گردان 500000          تنخواه گردان 500000
                   وجه نقد 500000                وجه نقد 500000
 
2-هزينه ها:                                 هزينه ها:
     نوشت افزار            120000             نوشت افزار       120000  
     خريد ماشين حساب 240000              خريد ماشين حساب 24000
     بنزين                     30000                بنزين                30000  
     تعمير                      20000               تعمير                20000 
               وجوه نقد           410000               تنخواه گردان   410000
 
3-                                          تنخواه گردان 410000
                                                           بانک     410000  
 
4- وجوه نقد 230000                      وجوه نقد 230000
    هزينه ها:                                  هزينه ها:
   خريد قند و چاي 60000                  خريد قند و چاي 60000
   نصب کولر       50000                       نصب کولر 50000
   کرايه اتومبيل    80000                     کرايه اتومبيل 80000
   وسايل بهداشتي  80000                   وسايل بهداشتي 80000
              تنخواه گردان 500000                   تنخواه گردان 500000
  
موجودي حساب بانک شرکت سيما در تاريخ 30/9/ طبق دفاتر شرکت 12520000 ريال و طبق صورت حساب بانک معادل 11200000 ريال مي باشد. پس از تطبيق صورت حساب مذکور با دفتر شرکت موارد اختلاف به شرح زير مشاهده نشده.بانک مبلغ 2250000 ريال اسناد دريافتني شرکت را وصول کرده که شرکت از وقوع آن بي اطلاع است.مبلغ 3520000 ريال به حساب شرکت در پايان وقت اداري واريز گرديد. که در صورت حساب بانک منعکس نيست.چک هاي صادره شرکت که تا پايان ماه براي وصول به بانک ارائه نشده معادل 3500000 ريال.چکي به مبلغ 780000 ريال جهت خريد اثاثه صادر شده که اشتباها به مبلغ 870000 ريال در دفاتر شرکت ثبت شده است.سفته بدون بهره آقاي علوي به مبلغ اسمي 1500000 ريال که قبلا نزد بانک تنزيل شده بود در تاريخ 29/9/ نکول شده و بانک اصل آن را از حسابداري شرکت برداشت کرده است.چک هاي دريافتي از مشتريان بابت فروش کالا به مبلغ 600000 ريال جهت وصول به بانک ارائه شده که تا تاريخ تنظيم صورت حساب بانکي مبلغ مذکور در بستانکار حساب جاري شرکت توسط بانک ثبت نشده است.هزينه هاي بانکي به مبلغ 20000 ريال توسط بانک از حساب شرکت برداشت شده که در دفاتر شرکت عمل نشده است.حسابدار بانک چکي به مبلغ 800000 ريال که توسط شرکت تبري صادر شده بود اشتباها از حساب شرکت سيما برداشت نموده است.چکي به مبلغ 910000 ريال بابت خريد کالا اشتباها توسط حسابدار شرکت به مبلغ 190000 ريال ثبت شده است.
مطلوب است:
تهيه صورت مغايرت بانکي و انجام ثبت هاي اصلاحي و رسيدن از يک مانده به مانده ديگر.
 
 
 
 
 صورت مغايرت
م طبق دفاتر شرکت  12520000
اضافه مي شود:
اسناد دريافتني2250000
اشتباه حسابدار شرکت90000
-----------
                           2340000
                          ------------    
                                14860000  
کسر مي شود:
سفته واخواستي 1500000
هزينه بانکي        20000
اشتباه حسابداري 720000
----------
                                 2240000    
------------
                                12620000
-------------
م طبق صورت حساب بانک11200000
اضافه مي شود:
سپرده بين راهي           3520000
چک در جريان وصول600000
اشتباه بانک                 800000
-----------
                                         4920000
                   ------------
                                        16120000           
کسر مي شود:
چک هاي معوق              3500000
                ------------
 
 
 
                                       1262000 
                                   -----------
                                  
 
 
 
 
 
مانده طبق دفاتر شرکت                                     12520000
اضافه مي شود:
اسناد دريافتني              2250000
اشتباه حسابدار شرکت 90000
چک هاي معوق         3500000
                         ----------------
                                                                     5840000        
                                                                ------------
                                                                   18360000  
کسر مي شود:
سپرده بين راهي            3520000
چک در جريان وصول 600000
اشتباه بانک                  800000
سفته واخواستي           1500000
هزينه بانکي                 20000
اشتباه حسابداري         720000
                             -----------
                                                                       7160000
                                                                -------------                         
                                                                                        11200000
 
 
بانک 2340000                                       هزينه بانکي    20000
         اسناد دريافتني 2250000                        ح دريافتني 1500000
          اثاثه               90000                    خريد کالا   720000
                                                                          بانک       2240000شرکت البرز در تاريخ 1/12/x1 با پرداخت 1000000 ريال به آقاي احمدي، تنخواه گرداني ايجاد مي نمايد.
عمليات تنخواه در اسفند ماه به صورت زير است:
3/12/ آقاي احمدي اسناد هزينه اي به صورت زير به دايره حسابداري ارائه کرده است.
هزينه ملزومات 170000 ريال، هزينه پستي 80000 ريال، هزينه تعميرات 190000 ريال و ساير هزينه ها 100000 ريال.
7/12/ حسابداري پس از بررسي گزارش تنخواه، چکي معادل هزينه هاي فوق صادر و به آقاي احمدي تسليم کرد.
28/12/ در اين تاريخ حساب تنخواه گردان آقاي احمدي تسويه و ايشان مبلغ 180000 ريال هزينه سوخت و 270000 ريال هزينه تعميرات.
مطلوبست:
ثبتهاي روزنامه به روش تنخواه گردان ثابت و متغيير در دفتر شرکت.
                       متغيير                                        ثابت
                  --------                             ---------
1/12    تنخواه گردان 1000000        تنخواه گردان 1000000
                    بانک       1000000            بانک     1000000    
 
3/12 هزينه ملزومات 170000
        هزينه پستي      80000                                     ------------------
        هزينه تعميرات 190000
        ساير هزينه ها  100000
         تنخواه گردان 540000
 
7/12 تنخواه گردان 540000                     هزينه ملزومات 170000
                     بانک         540000              هزينه پستي      80000
                                                                 هزينه تعميرات 190000
                                                                 ساير هزينه ها 100000
                                                                                بانک       540000
 
 
28/12 هزينه سوخت 180000                   هزينه سوخت   180000
         هزينه تعميرات 270000                     هزينه تعميرات 270000
          بانک          550000               بانک               550000
                   تنخواه گردان 1000000                  تنخواه گردان 1000000
 در تاريخ اول ارديبهشت 1371 مديران شرکت شهباز تصميم گرفتند که براي پرداختهاي جزيي تنخواه گرداني ايجاد نمايند. در همين تاريخ مبلغ 50000 ريال طي چک در اختيار آقاي کرماني قرار گرفت. در تاريخ 10/2/1371 خلاصه عمليات تنخواه گردان به شرح زير توسط آقاي کرماني تهيه و تحويل حسابداري شرکت شده است:هزينه کرايه تاکسي              3200هزينه پست و تلگراف و تلفن 18700هزينه حمل خريد               20100خريد ملزومات اداري           8000
در تاريخ 10/2/ چکي به ميزان هزينه ها صادر و در اختيار آقاي کرماني قرار گرفت.
مطلوبست: ثبت آرتيکل لازم در دفتر روزنامه عمومي شرکت شهباز به تاريخ 1/2/71 براي ايجاد حساب تنخواه گردان.ثبت آرتيکل مربوط به صدور چک، ثبت هزينه ها و تجديد تنخواه گردان.
              
                               ثابت                                  متغيير
                   --------                      ----------
1/2    تنخواه گردان 50000            تنخواه گردان 50000
                          بانک      50000                   بانک     50000 
 
10/2   ه.کرايه تاکسي   3200              ه. کرايه تاکسي      3200
          ه.پست و تلگراف  18700          ه. پست و تلگراف 18700
          ه.حمل خريد       20100            ه. حمل خريد      20100    
         خريد ملزومات     8000              خريد ملزومات      8000
                                  بانک   50000                 تنخواه گردان   50000 
                                                                          
                                              تنخواه گردان  50000
                                                            بانک        50000
 اطلاعات زير در پايان ارديبهشت ماه 1371 پس از تطبيق حساب جاري 5720 بانک(م) در دفاتر شرکت امين و صورت حساب ارسالي بانک استخراج شده است.مانده حساب بانک در دفاتر شرکت مبلغ 4100 ريال بستانکار است.مانده صورت حساب ارسالي بانک مبلغ 7000 ريال بستانکار است.مبلغ 8500 ريال بابت سود سهام به حساب جاري نزد بانک واريز شده که شرکت از آن بي اطلاع بوده است.چکي به مبلغ 6700 ريال که شرکت در وجه يکي از بستانکاران صادر کرده بود، توسط بانک اشتباها از  حساب موسسه ديگري پرداخت شده است.مبلغ 6000 ريال جمع فروش روز 31/2/71 در بعد از ظهر همان روز به حساب جاري واريز شده که در صورت حساب ارسالي بانک منعکس نيست.سفته سه ماهه دريافتي از آقاي اميري با نرخ 10% و به مبلغ اسمي 8000 ريال که يک ماه بس از دريافت با نرخ 12% تنزيل شده بود در سررسيد واخواست شده و بانک اصل و بهره آن را از حساب جاري شرکت برداشت نموده.مبلغ 6500 ريال توسط يکي از بدهکاران به حساب جاري واريز شده که شرکت از آن بي اطلاع بوده.جمع چک هايي که در فروردين ماه صادر ولي براي وصول به بانک ارائه نشده بالغ بر 4100 ريال است.بانک مبلغ 500 ريال کارمزد بانکي از حساب جاري برداشت نموده است که شرکت از آن بي اطلاع بوده.
مطلوبست:تهيه صورت مغايرت بانکي به تاريخ 31/2/71انجام اصلاحات لازم در دفاتر شرکت
                                        صورت مغايرت
مانده طبق دفاتر شرکت                             (4100)
اضافه مي شود:
واريز به حساب جاري بابت سود سهام 8500
وجه واريزي توسط يکي از بدهکاران 6500
                                                ----------
                                                                15000
کسر مي شود:
کارمزد بانکي              500
سفته واخواستي           8200
                         -----------
                                                       (8700)
                                                 ----------
                                                                        6300
                                                       ----------                                                                        2200
                                                     -----------
 
مانده طبق صورت حساب ارسالي                  7000
اضافه مي شود:
سپرده بين راهي                         6000
 
 
 
کسر مي شود:
چک معوق            4100
اشتباه حسابدار بانک 6700
                       ----------
                                             (10800) 
                                          ----------
                                                                         (4800)
                                       ------------                                                                           2200
                                                       ----------
                                                                                                 
 
31/2 بانک 8500
          درآمد متفرقه 8500
 
بانک 6500
         حسابهاي دريافتني 6500
                     
هزينه بانکي 500                            
            بانک    500                         
حسابهاي دريافتني آقاي اميري 8200          200  =     10*3*8000
                           بانک               8200                     
8200 =200+ 8000مانده حساب بانک طبق دفاتر شرکت البرز در تاريخ 31/1/78 به مبلغ 117500 ريال بدهکار و طبق صورت حساب بانکي به مبلغ 368000 ريال بستانکار است پس از تطبيق دفاتر شرکت با صورت حساب بانک اطلاعات زير بدست آمده است:چک هاي شماره 11 و 12 به ترتيب به مبلغ 40000 ريال و 87500 ريال جهت وصول به بانک ارائه شده است.در آخرين ساعت روز 31/1/78 مبلغ 50000 ريال به بانک واريز شده است که در صورت حساب بانکي عمل نشده است سپرده بين راهي.يکي از بدهکاران شرکت مبلغ 500000 ريال به حساب بانکي شرکت واريز نموده است که فيش آنرا به شرکت ارائه نکرده است.يک فقره چک دريافتي از موسسه بهنوش که مبلغ 60000 ريال که جهت وصول به بانک شپرده شده بود لاوصول تشخيص داده شد.شرکت البرز چکي به مبلغ 68000 ريال بابت خريد اثاثيه صادر نموده که حسابدار بانک اشتباها چک مذکور را به مبلغ 86000 ريال حساب کسر نموده است.حسابدارشرکت چک بانکي صادره جهت خريد ماشين آلات به مبلغ 45000 ريال را اشتباها به مبلغ 54000 ريال از دفاتر شرکت ثبت نموده است.يکي از مشتريان شرکت مبلغ 200000 ريال از شيراز به حساب شرکت حواله کرده است که در صورت حساب بانک عمل نشده است.کارمزد بانکي بابت ارسال چند حواله به مبلغ 10000 ريال در صورت حساب بانکي قيد شده است.بانک يک فقره چک به مبلغ 48000 ريال مربوط به يک حساب جاري ديگر را اشتباها از حساب  شرکت برداشت کرده است.
    مطلوبست: تهيه صورت مغايرت بانکي و تهيه ثبت هاي اصلاحي و نمايش مانده حساب بانک
   در دفاتر شرکت پس از اصلاحات
صورت مغايرت
31/1/78
مانده طبق دفاتر شرکت                 117500               
اضافه مي شود:
وجوه دريافتي از مشتريان  500000      
اشتباه پيش از واقع در ثبت چک توسط حسابدار شرکت 9000
کسر مي شود:
هزينه هاي بانکي         10000                 
چک هاي لاوصول    60000                
                          ------------
 
 
 
 
                                 556500
                         ------------                                                       
مانده طبق صورت حساب بانکي  368000 اضافه مي شود:
سپرده هاي بين راهي       50000
سپرده هاي بين راهي      200000              
اشتباه بيش از واقع در ثبت چک توسط حسابدار بانک  18000
اشتباه برداشت از حساب توسط بانک 48000
کسر مي شود:
چک معوق          40000
چک معوق          87500
                  ---------------
                                                 (127500)
                  ---------
                                              556500
                                             ---------
 
                 
 
 
 
 
     بانک 500000
              حساب دريافتني 500000
 
     بانک 9000
               اشتباه حسابدار 9000
 
     هزينه بانکي 10000
               بانک     10000
   
     حساب دريافتني 60000
                بانک      60000 تست ها:توصيه مي شود که تصويب هزينه ها و امضاء چک هاي پرداخت توسط يک نقد انجام نشود اين عمل:
الف) موجب تقسيم کار در موسسه مي شود.
ب) کارها به سرعت انجام مي شود
ج) موجب تقويت کنترل هاي داخلي بر پرداخت هاي نقدي است ×
د) هيچکدام
 
2- منظور از کسور و اضافات صندوق:
الف) اختلاف وجوه نقد واقعي و بودجه اي است
ب) تفاوت وجوه نقد شمارش شده و مدارک حسابداري آن ×
ج)اضافه پرداخت ها و کسري آن است
د) موارد الف و ب
 در کداميک از رويدادهاي مالي زير سوء استفاده و يا تقلب بيشتر امکان پذير است.
الف) دريافتهاي نقدي         ب) پرداختهاي نقدي ×
ج) وصول چک ها           د) موارد الف و ج شرکتي در اول آبان ماه 75 تنخواه گرداني به مبلغ 50000 ريال داير نمود و در پايان ماه سه سند به تصويب رساند به ترتيب هزينه هاي پست 18000 ريال، آگهي 15000 ريال، متفرقه 9000 ريال در پايان آبان و در حساب تنخواه گردان مبلغ 7000 ريال وجه نقد وجود داشت در پايان آبان حساب تنخواه گردان بستانکار بوده است:
الف) 42000 ريال             ب) 50000 ريال
ج) 7000 ريال                 د) 43000 ريال ×
بابت ثبت هزينه ها:         هزينه پست  18000
                               هزينه آگهي  15000
                               هزينه متفرقه  9000
                                     تنخواه گردان  42000
هزينه کسري تنخواه(بدهکاران) 1000
                      تنخواه گردان       1000
      کسري تنخواه     1000=(7000+42000)-50000
      تنخواه گردان                 43000=1000+42000
 کدام مورد از منابع ( پول نقد ) است ؟
الف) کاهش موجودي کالا ××             ب) پرداخت سود سهام
ج) باز خريد اوراق قرضه                 د) خريد سهام
 چکي به مبلغ 25000 ريال توسط بانک اشتباها 52000 ريال پرداخت شده است. در صورتيکه مانده حساب جاري در دفاتر شرکت 200000 ريال باشد و مغايرت ديگري در حسابها وجود نداشته بايد مانده طبق صورت حساب بانک چقدر است ؟
الف) 200000 ريال بدهکار          ب) 227000 ريال بستانکار
ج) 173000 ريال بدهکار×             د) هيچکدام 
                                            27000=25000-52000 مانده حساب بانک طبق دفاتر=27000+ مانده طبق صورت حساب بانک
               200000 =27000+ مانده طبق صورت حساب
                            173000= مانده طبق صورت حساب
 براي اعمال کنترل داخلي بر وجوه نقد کدام يک از اقدامات زير صورت مي گيرد.
الف) تفکيک وظايف صندوق داري از نگهداري مدارک حسابداري و حساب صندوق
ب) واريز وجوه نقد دريافتي روزانه به حساب جاري بانکي
ج) انجام کليه پرداخت ها توسط چک
د) هر سه مورد الف،ب،ج   ×
 در پايان دوره مالي که حساب تنخواه گردان تسويه مي شود کداميک از حسابهاي زير بستانکار مي شود ؟
الف) بانک                           ب) تنخواه گردان ×
ج) صندوق                           د) هزينه هاي مربوطه
 چنانچه چکي در اختيار مسئول تنخواه گردان قرار گيرد کداميک از ثبت هاي زير به ترتيب بدهکار و بستانکار مي شود.
الف) بانک بدهکار، تنخواه گردان بستانکار
ب) تنخواه گردان بدهکار، بانک بستانکار ×
ج) تنخواه گردان بدهکار، صندوق بستانکار
د) هزينه بدهکار، بانک بستانکار
 هنگامي که از تنخواه گردان با مبلغ ثابت استفاده مي شود، مبلغ حساب تنخواه در دفاتر هميشه ثابت است مگر در:
الف) هنگامي که تصميم به افزايش يا کاهش آن باشد ×
ب) هنگام بستن حسابهاي موقت پايان دوره
ج) هنگام ارائه اسناد هزينه به حسابداري به منظور تجديد تنخواه           
گردان
د) هنگام دريافت وجه پس از ارائه اسناد هزينه
 هر گاه در پايان سال مانده حساب کسري و اضافات صندوق بدهکار باشد علت اين امر چيست ؟
الف) کسري صندوق ×            ب) اضافه صندوق
ج) نوعي درآمد                      د) موارد الف و ب
 اقلام باز حاصل از مطابقت حساب بانک موسسه و صورت حساب ارسالي بانک با مانده 80000 ريال شامل وصول چک 150000 ريال، چک لاوصول 40000 ريال، برداشت 10000 ريال و چک معوق 30000 ريال مانده طبق دفاتر موسسه چقدر است ؟                                                                        
چک هاي معوق +مانده طبق بانک = ( چک هاي برگشتي + برداشت + کارمزد) - وصولي + مانده طبق دفاتر 
                                                                   سپرده بين راهي-
 
 
30000-80000=(10000+40000)-15000+X
50000=10000 + x
50000-=x
13- در رسيدگي به حساب بانک موسسه اي، اقلام باز هزينه بانکي 80000 ريال وجوه در راه 90000 ريال چک معوق 100000 ريال و چک دريافتني توسط بانک 110000 ريال بوده است اختلاف مانده حساب بانک موسسه با صورت حساب بانک ( آغاز سال چهارم ) چقدر است ؟
(وجوه توديعي)+مانده بانک=(چک برگشتي+برداشت بانک +کارمزد بانکي)- وصولي+مانده طبق دفاتر شرکت
                                                                                                           چک معوق- سپرده بين راهي
            100000- 90000+مانده بانک =110000+80000 - مانده شرکت  
                          ملنده شرکت= 40000 + مانده شرکت        
          مانده حساب جاري شماره 100 در دفاتر شرکت نمونه 3700 ريال و طبق صورت حساب بانک 8000 ريال مي باشد.
يک فقره چک به مبلغ 200 ريال در دفاتر شرکت اشتباها2000 ريال ثبت شده و دو فقره چک به مبالغ 1200 ريال و 1800 ريال جهت وصول به بانک ارائه نشده است کارمزد بانکي به مبلغ 500 ريال از حساب برداشت شده که اعلاميه آن به شرکت ارسال نشده است مانده واقعي حساب بانک برابر است با:
براي رسيدن از يک مانده به مانده حساب بانک يا دفاتر شرکت از فرمول زير استفاده مي کنيم و اگر مانده واقعي را بخواهيم مبلغ بدست آمده در هر طرف بيانگر اين مبلغ است.            
+مانده بانک =(چک برگشتي+برداشت بانک + کارمزد بانکي )- وصولي ها +مانده طبق دفاتر شرکت                           چک هاي معوق- وجوه توديعي(سپرده بين راه)          
   1800-1200-0+8000= اشتباه چک 1800+(500)-0+3700
5000=5000مانده حساب بانک دفتر کل موسسه اي 444000 و اقلام باز شامل چک صادره ثبت نشده بابت خريد ملزومات 777000 چک صادره وصول نشده بابت خريد کالا 222000 وصول وجه چک دريافتني ارائه شده توسط بانک 999000 و واريز نقدي موسسه در ساعات پاياني 555000 ريال بوده مانده صورت حساب ارسالي بانک چه مبلغ است ؟
براي بدست آوردن اقلام صورت مغايرت بانکي از فرمول زير استفاده مي کنيم به علاوه اينکه هر گونه اشتباه و از قلم افتادن ثبت ها در هر جا بايد اصلاح شود.                                         +برداشت بانک+کارمزد بانکي)- وصولي ها+مانده دفاترشرکت
    - سپرده بين راهي +مانده صورت حساب بانک=(چک برگشتي
                                                          چک هاي معوق
                        چک ثبت نشده    777000-999000+444000 222000- 555000+مانده صورت حساب =233000=مانده صورت حساب بانکي
 اقلام باز حاصل از مطابقت حساب بانک موسسه و صورت حساب ارسالي بانک با مانده 80000 ريال شامل وصول چک 150000 چک لاوصول 40000 ريال برداشت 10000 ريال و چک معوق 30000ريال مانده طبق دفاتر موسسه چقدر است ؟
=(چک هاي برگشتي+برداشت+کارمزد)- وصولي+مانده طبق دفاتر                سپرده بين راهي - چک هاي معوق+مانده طبق بانک                        
30000-80000=(10000+40000 )- 150000 +x
                       50000=10000+x
                          50000 - = x در رسيدگي به حساب بانک موسسه اي، اقلام باز هزينه بانکي 80000 ريال وجوه در راه 90000 ريال چک معوق 100000 ريال و چک دريافتني توسط بانک 110000 ريال بوده است اختلاف مانده حساب بانک موسسه با صورت حساب بانک ( آغاز سال چهارم) چقدر است؟          
- 90000 + مانده بانک = 110000 + 80000– مانده شرکت
                                                                               100000
                                     مانده شرکت = 40000+ مانده شرکت مانده حساب جاري شماره 100 در دفاتر شرکت نمونه 3700 ريال و طبق صورت حساب  بانک 8000 ريال مي باشد.
يک فقره چک به مبلغ 200 ريال در دفاتر شرکت اشتباها 2000 ريال ثبت شده و دو فقره چک به مبالغ 1200 ريال و 1800 ريال جهت وصول به بانک ارائه نشده است کارمزد بانکي به مبلغ 500 ريال از حساب برداشت شده که اعلاميه آن به شرکت ارسال نشده است مانده واقعي حساب بانک برابر است با:
براي رسيدن از يک مانده به مانده حساب بانک يا دفاتر شرکت از فرمول زير استفاده مي کنيم و اگرمانده واقعي را بخواهيم مبلغ بدست آمده در هر طرف بيانگر اين مبلغ است.
    برداشت بانک+کارمزد بانکي)- وصولي ها+مانده طبق دفاتر شرکت
- وجوه توديعي(سپرده بين راهي)+مانده بانک=(چک برگشتی+
                                                                                      چک های معوق
1800-1200-0+8000=اشتباه چک 1800+(500 ) -0+3700
                              5000=5000
مانده حساب بانک دفتر کل موسسه اي 444000 و اقلام باز شامل چک صادره ثبت نشده بابت خريد ملزومات 777000 چک صادره وصول نشده بابت خريد کالا 222000 وصول وجه چک دريافتني ارائه شده توسط بانک 999000 و واريزي نقدي موسسه در ساعات پاياني 555000 ريال بوده مانده صورت حساب ارسالي بانک چه مبلغ است؟
براي بدست آوردن اقلام صورت مغايرت بانکي از فرمول زير استفاده مي کنيم به علاوه اينکه هر گونه اشتباه و از قلم افتادن ثبت ها در هر جا بايد اصلاح شود.
                                     +برداشت بانک+کارمزد بانکي)- وصولي ها+مانده دفاتر شرکت
                                       - سپرده بين راهي+مانده صورت حساب بانک=(چک برگشتي
                                                            چک هاي معوق
                   =    چک ثبت نشده  777000-999000 +444000
                     222000 -555000+مانده صورت حساب
                                  233000=مانده صورت حساب بانکي
ارائه وجوه نقد در صورت ها و گزارشهاي مالي ( از قبيل ترازنامه ) از اقلام مهم و مورد توجه است:
الف) استفاده کنندگان درون سازماني صورتها و گزارشهاي مالي است.
ب) استفاده کنندگان برون سازماني صورت ها و گزارش هاي مالي است.
ج) مورد توجه بستانکاران است.
د) هر دو گروه الف و ب  ×
21- در کداميک از موارد زير مشتري نيز مي تواند در اعمال کنترل ذاخلي موثر باشد:
الف) در زمان صدور برگ فروش نقدي 
ب) هنگام صدور صورت حساب فروش
ج) استفاده از ماشين صندوق در فروشگا ه ها ×
د) استفاده از برگ فروش نقدي
 
چکي به مبلغ 25000 ريال توسط بانک اشتباها 52000 ريال پرداخت شده است. در صورتيکه مانده حساب جاري در دفاتر شرکت 200000 ريال باشد و مغايرت ديگري وجود نداشته باشد مانده طبق صورت حساب بانک چقدر است ؟
الف) 200000 ريال بدهکار         ب) 227000 ريال بستانکار
ج) 173000 ريال بدهکار         د) هيچکدام
27000=25000-52000
بستانکار 173000=27000 – 200000=X  
 
                                                   م    200000
                                                                                27000
                                                                                173000 = x
                                                           200000        200000
چه سندي از طرف بانک صادر و کاهش مطالبات طرف حساب در آن اعلام مي شود.
الف) حواله                         ب) اعلاميه بدهکار  ×
ج) اعلاميه بستانکار                     د) رسيد بانکي
 
مانده صورت حساب بانک 200000 ريال و اقلام باز شامل 190000 ريال برداشت بانک، 180000 رسال وجه توديعي به بانک و 170000 ريال چک معوق بوده . مانده بانک در دفاتر موسسه چقدر است ؟
الف) 210000 ريال                  ب) 340000 ريال
ج) 360000 ريال                    د) 400000 ريال ×
 
210000=190000- X
400000= X                                           م         x         م   200000
                                                                            اضافه : 180000
                                                  کسر: 190000           کسر: 170000
                                                            210000        210000
 
  
 
 
 
 
 
 
 
    اصطلاحات :
 
Cash                                                                                 وجود نقد
Internal   control   over cash         کنترل های داخلی مربوط به وجوه نقد  
Cashier         صندوق دار                                                                                       
Cash shortage and overageکسری و اضافات صندوق                                       
 
Cash  Receiptsدريافت های نقدی                                                                        
Cash  Paymentsپرداخت های نقدی                                                                    
 Outstanding  Chechs                                                  چک های معوق
Deposit  in  Transitسپرده های بين راهی                                                            
N S F   checks ( Not Suffincient Founds )چک های لاوصول                     
Bank Service charges    کارمزد خدمات و سايرهزينه های بانکی                      
Bank Accountحساب بانک                                                                                    
Petty Cash
Expenses Bankهزينه های بانکی                                                                            
Bank Reconciliation                                      صورت مغايرت بانکی       
Cash flowجريان نقدی                                                                                           
Creditبستانکاری – بستانکار                                                                                        
Debitبدهکار                                                                                                                                  
 Fund                                                                         حساب,وجه,پول,سرمايه       
Invoice                                                                             فاکتور ,صورتحساب    
Transactionمعامله                                                                                       
Warrantyضمانت                                                                                                   
 
 
 
 
 
 
نتیجه گیری و پیشنهادات
وجوه نقد معمولا شامل وجوه نقد نزد بانکها و وجوه نزد صندوق و تنخواه گردانها می باشد
اهداف رسیدگی به وجوه نقد وبانک :
1- کلیه ی وجوه نقد منعکس در صورتهای مالی در تاریخ ترازنامه موجود بوده است.(هدف اثبات وجوه )
2- مالکیت واحد مورد رسیدگی برکلیه ی وجوه نقد به استناد اسناد ومدارک موجود  ؟ بوده (هدف اثبات مالکیت)
3- ارزش وجوه نقد متعلق به شرکت در تاریخ ترازنامه متکی به اسناد ومدارک مثبته و برطبق استانداردهای حسابداری منعکس گردیده باشد .(هدف ارزشیابی و کامل بودن)
4- مبالغ مندرج در ترازنامه به نحو صحیح و طبقه بندی و افشاء شده است .(هدف اثبات افشاء وارائه)
نکته : حسابرسان در رسیدگی به حساب موجودی نقد وبانک و همچنین در سایردارایی ها می بایست توجه داشته باشند که نمی بایست دارایی ها بیش از واقع در حسابها و صورتهای مالی نشان داده شود و از آنجایی که ؟ ذاتی موجودی نقد بانک بیشتراز سایر دارایی ها می باشد لذا از حساسیت خاصی در رسیدگی ها برخوردار است.
حسابرسان برای رسیدن به اهداف فوق الذکر حساب موجودی نقد وبانک را می بایست طبق برنامه ی حسابرسی موجودی نقد وبانک به مرحله ی اجرا در آورند تا ادعاهای مدیریت به شرح فوق را اثبات نمایند.
 
آزمونهای محتوای نقد وبانک به شرح ذیل است:
1- صورت ریز مانده های وجوه نقد را دریافت و با دفتر کل مطابقت دهید .(هدف اثبات  صحت محاسبات ریاضی)
2- درخواست تاییدیه ی  بانک را به منظور اثبات وجوه نقد به بانکها ارسال کنید(هدف اثبات  وجود ومالکیت)
3- صورت مغایرت بانکی را به تاریخ ترازنامه برای هر یک از حسابهای بانکی دریافت و ازصحت تهیه صورت مغایرت اطمینان حاصل نمایید. وماندهای موجود در صورت مغایریت رابا دفاتر وصورتحساب بانک مطابقت دهید.حسابرسان می بایست جزئیات صورت مغایرت بانکی را رسیدگی نمایند تا از درستی تهیه آن مطمئن شوند .رسیدگی به صورت مغایرت بانکی شامل اثبات درستی محاسبات ریضای ،ردیابی مانده  ها به صورت حسابهای بانکی و حسابهای بانک در دفاتر شرکت وپی جویی اقلام مغایرات (اقلام باز) می باشد. رسیدگی به صورت مغایرت بانکی توسط حسابرسی از اهمیت خاصی برخوردار است چرا که کسری وجه نقد می تواند با حذف یک چک صادره ارائه نشده به بانک (چکهای معوق) یابا ارتکاب یک اشتباه عمدی در جمعهای صورتهای مغایرت بانکی مخفی نگه داشته شود. مانده ی صورت حساب بانک با دریافت تاییده از بانک تایید می شود چون ممکن است صورت حساب استفاده شده در صورت مغایرت بانکی ، آخرین صورت حساب همان سال بانک نباشد.
4- صورت حساب مقطعی بانک که شامل عملیات چند روزکاری پس از تاریخ ترازنامه می باشد از بانک دریافت کنیم.
 
 
 صورت حساب مقطعی بانک:
صورت حسابی که مقدار معینی روزکاری پس از پایان سال مالی شرکت را در بر میگرد از این صورت حساب برای اثبات مغایرت بانکی صحت مغایرت بانکی وردیابی اقلام باز صورت مغایرت بانکی در سال مالی بعد استفاده می شود .صورت حساب مقطعی حسابرسان را قادر می سازد که چکهای معوق و وجوه بین راهی را رد صورت مغایرت به دقت رسیدگی کنند. صورت حساب مقطعی بانک این اطمینان را به حسابرس می دهد که وجوه نقد منعکس در ترازنامه حذف یک یا چند چک ارائه نشده به بانک ،بیش از واقع نشان داده نشده است .
5- وجوه نقد نزد صندوق شرکت و  تنخواه گردانها را در مقطع پایان سال شمارش کنید( هدف اثبات وجود ومالکیت)
6- انقطاع زمانی دریافتها و پرداختهای نقدی را کنترل کنید (هدف اثبات کامل بودن) انعکاس صحیح وضعیت وجوه نقد در ترازنامه مستلزم انقطاع زمانی (cut off) وپرداختهای نقدی در پایان سال است. وجوه نقد  مندرج در ترازنامه می بایست تمام دریافتهای آ»رین روز سال منعکس نماسند وهیچگونه دریافتی بعد از سال را در برنگیرد چنانچه حسابرسان بتوانند درآخرین روز سال مالی در محل شرکت حضور یابند با شمارش وجوه نقد می توانند انقطاع عملیات نقدی صاحبکار را اثبات نمایند. همچنین جهت انجام عملیات انقطاع زمانی موجود ی نق وبانک می بایست آخرین چکهای صادره را درپایان سال یادداشت نمایند تا بتوانند چکهای صادر شده ی بعدی را به عنوان  پرداختهای سالد مالی بعد محسوب نمایند تا جزء پرداختهای سال جاری محسوب نگردد.آزمون انقطاع زمانی آزمودنی است که حسابرس به منظور حصول اطمینان از این موضوع که کلیه ی رویدادهای واقع شده طی دوره های مالی در همان دوره های مالی به ثبت رسیده اند انجام می شود.
7- کلیه ی نقل وانتقالات حسابهای بانکی را برای هفته ی آخر سال مورد رسیدگی و هفته ی اول سال بعد ردیابی کنید.
8- هر گونه چک با مبلغ غیر عادی در وجوه اشخاص وابسته را پی جویی نمایید. اینگونه چکها می بایست مورد بررسی قرار گیرد که اولا دارای مجوز لازم بوده و به درستی در دفاتر ثبت شده اند وثانیا به صورت کافی در صورتهای مالی افشا شده اند.
9- ازچگونگی ارائه وکفایت افشاء وجوه نقد در صورتهای مالی براساس استانداردهای حسابداری اطمینان حاصل کنید.
وجوه نقد مندرج در ترازنامه می بایست تنها وجوهی را شامل گردد که برای عملیات جاری شرکت در دسترس باشد و بتوان در هر لحظه از استفاده نمود لذا وجوه محدودیت دار مثل حساب بانکی که فعلا بسته شده است. را که شرکت نمی تواند استفاده نماید می بایست تحت سرفصل سایر دارایی ها طبقه بندی نمایند.
10- کنترل شود که مانده های حسابهای ارزی برمبنای صحیح تسعیر ارز گریده و سود وزیان حاصل از تسعیر ارز در حسابها شناسایی شده باشد.
11- کنترل شود که تضمین کافی و مناسب از تنخواه گردانها و صندوقدار شرکت اخذ گردیده باشد.
12- بررسی شود که ایجاد تنخواه براساس مجوز بوده و سقف تنخواه رعایت شده و در پایان سال نیز مانده ی تنخواه تسویه وبه حسابهای بانکی واریز شده باشد.
نکته : هدف حسابرسان در حسابرسی نهایی اثبات ادعاهای مدیریت در ره یک از سرفصل های ترازنامه و سود وزیان می باشد. از آنجایی که استانداردهای حسابداری و هدفهای خاص هر یک از سرفصلا ممکن است با یکدیگر متفاوت باشند  لذا برنامه های حسابرسی اثبات ادعاهای مدیریت در هر یک از سر فصل ها در عمده ی موارد یکسان بوده و در برخی موارد به دلیل استانداردهای حسابداری و هدفهای خاص آن سر فصل متفاوت خواهد بود .
 
 
 
نتیجه گیری و پیشنهادات
وجوه نقد معمولا شامل وجوه نقد نزد بانکها و وجوه نزد صندوق و تنخواه گردانها می باشد
 
اهداف رسیدگی به وجوه نقد وبانک :
 
۱- کلیه ی وجوه نقد منعکس در صورتهای مالی در تاریخ ترازنامه موجود بوده است.(هدف اثبات وجوه )
 
۲- مالکیت واحد مورد رسیدگی برکلیه ی وجوه نقد به استناد اسناد ومدارک موجود  ؟ بوده (هدف اثبات مالکیت)
 
۳- ارزش وجوه نقد متعلق به شرکت در تاریخ ترازنامه متکی به اسناد ومدارک مثبته و برطبق استانداردهای حسابداری منعکس گردیده باشد .(هدف ارزشیابی و کامل بودن)
 
۴- مبالغ مندرج در ترازنامه به نحو صحیح و طبقه بندی و افشاء شده است .(هدف اثبات افشاء وارائه)
 
نکته : حسابرسان در رسیدگی به حساب موجودی نقد وبانک و همچنین در سایردارایی ها می بایست توجه داشته باشند که نمی بایست دارایی ها بیش از واقع در حسابها و صورتهای مالی نشان داده شود و از آنجایی که ؟ ذاتی موجودی نقد بانک بیشتراز سایر دارایی ها می باشد لذا از حساسیت خاصی در رسیدگی ها برخوردار است.
 
حسابرسان برای رسیدن به اهداف فوق الذکر حساب موجودی نقد وبانک را می بایست طبق برنامه ی حسابرسی موجودی نقد وبانک به مرحله ی اجرا در آورند تا ادعاهای مدیریت به شرح فوق را اثبات نمایند.
 
آزمونهای محتوای نقد وبانک به شرح ذیل است:
 
۱- صورت ریز مانده های وجوه نقد را دریافت و با دفتر کل مطابقت دهید .(هدف اثبات  صحت محاسبات ریاضی)
 
۲- درخواست تاییدیه ی  بانک را به منظور اثبات وجوه نقد به بانکها ارسال کنید(هدف اثبات  وجود ومالکیت)
 
۳- صورت مغایرت بانکی را به تاریخ ترازنامه برای هر یک از حسابهای بانکی دریافت و ازصحت تهیه صورت مغایرت اطمینان حاصل نمایید. وماندهای موجود در صورت مغایریت رابا دفاتر وصورتحساب بانک مطابقت دهید.حسابرسان می بایست جزئیات صورت مغایرت بانکی را رسیدگی نمایند تا از درستی تهیه آن مطمئن شوند .رسیدگی به صورت مغایرت بانکی شامل اثبات درستی محاسبات ریضای ،ردیابی مانده  ها به صورت حسابهای بانکی و حسابهای بانک در دفاتر شرکت وپی جویی اقلام مغایرات (اقلام باز) می باشد. رسیدگی به صورت مغایرت بانکی توسط حسابرسی از اهمیت خاصی برخوردار است چرا که کسری وجه نقد می تواند با حذف یک چک صادره ارائه نشده به بانک (چکهای معوق) یابا ارتکاب یک اشتباه عمدی در جمعهای صورتهای مغایرت بانکی مخفی نگه داشته شود. مانده ی صورت حساب بانک با دریافت تاییده از بانک تایید می شود چون ممکن است صورت حساب استفاده شده در صورت مغایرت بانکی ، آخرین صورت حساب همان سال بانک نباشد.
 
۴- صورت حساب مقطعی بانک که شامل عملیات چند روزکاری پس از تاریخ ترازنامه می باشد از بانک دریافت کنیم.
 
 صورت حساب مقطعی بانک:
 
صورت حسابی که مقدار معینی روزکاری پس از پایان سال مالی شرکت را در بر میگرد از این صورت حساب برای اثبات مغایرت بانکی صحت مغایرت بانکی وردیابی اقلام باز صورت مغایرت بانکی در سال مالی بعد استفاده می شود .صورت حساب مقطعی حسابرسان را قادر می سازد که چکهای معوق و وجوه بین راهی را رد صورت مغایرت به دقت رسیدگی کنند. صورت حساب مقطعی بانک این اطمینان را به حسابرس می دهد که وجوه نقد منعکس در ترازنامه حذف یک یا چند چک ارائه نشده به بانک ،بیش از واقع نشان داده نشده است .
 
۵- وجوه نقد نزد صندوق شرکت و  تنخواه گردانها را در مقطع پایان سال شمارش کنید( هدف اثبات وجود ومالکیت)
 
۶- انقطاع زمانی دریافتها و پرداختهای نقدی را کنترل کنید (هدف اثبات کامل بودن) انعکاس صحیح وضعیت وجوه نقد در ترازنامه مستلزم انقطاع زمانی (cut off) وپرداختهای نقدی در پایان سال است. وجوه نقد  مندرج در ترازنامه می بایست تمام دریافتهای آ»رین روز سال منعکس نماسند وهیچگونه دریافتی بعد از سال را در برنگیرد چنانچه حسابرسان بتوانند درآخرین روز سال مالی در محل شرکت حضور یابند با شمارش وجوه نقد می توانند انقطاع عملیات نقدی صاحبکار را اثبات نمایند. همچنین جهت انجام عملیات انقطاع زمانی موجود ی نق وبانک می بایست آخرین چکهای صادره را درپایان سال یادداشت نمایند تا بتوانند چکهای صادر شده ی بعدی را به عنوان  پرداختهای سالد مالی بعد محسوب نمایند تا جزء پرداختهای سال جاری محسوب نگردد.آزمون انقطاع زمانی آزمودنی است که حسابرس به منظور حصول اطمینان از این موضوع که کلیه ی رویدادهای واقع شده طی دوره های مالی در همان دوره های مالی به ثبت رسیده اند انجام می شود.
 
۷- کلیه ی نقل وانتقالات حسابهای بانکی را برای هفته ی آخر سال مورد رسیدگی و هفته ی اول سال بعد ردیابی کنید.
 
۸- هر گونه چک با مبلغ غیر عادی در وجوه اشخاص وابسته را پی جویی نمایید. اینگونه چکها می بایست مورد بررسی قرار گیرد که اولا دارای مجوز لازم بوده و به درستی در دفاتر ثبت شده اند وثانیا به صورت کافی در صورتهای مالی افشا شده اند.
 
۹- ازچگونگی ارائه وکفایت افشاء وجوه نقد در صورتهای مالی براساس استانداردهای حسابداری اطمینان حاصل کنید.
 
وجوه نقد مندرج در ترازنامه می بایست تنها وجوهی را شامل گردد که برای عملیات جاری شرکت در دسترس باشد و بتوان در هر لحظه از استفاده نمود لذا وجوه محدودیت دار مثل حساب بانکی که فعلا بسته شده است. را که شرکت نمی تواند استفاده نماید می بایست تحت سرفصل سایر دارایی ها طبقه بندی نمایند.
 
۱۰- کنترل شود که مانده های حسابهای ارزی برمبنای صحیح تسعیر ارز گریده و سود وزیان حاصل از تسعیر ارز در حسابها شناسایی شده باشد.
 
۱۱- کنترل شود که تضمین کافی و مناسب از تنخواه گردانها و صندوقدار شرکت اخذ گردیده باشد.
 
۱۲- بررسی شود که ایجاد تنخواه براساس مجوز بوده و سقف تنخواه رعایت شده و در پایان سال نیز مانده ی تنخواه تسویه وبه حسابهای بانکی واریز شده باشد.
 
نکته : هدف حسابرسان در حسابرسی نهایی اثبات ادعاهای مدیریت در ره یک از سرفصل های ترازنامه و سود وزیان می باشد. از آنجایی که استانداردهای حسابداری و هدفهای خاص هر یک از سرفصلا ممکن است با یکدیگر متفاوت باشند  لذا برنامه های حسابرسی اثبات ادعاهای مدیریت در هر یک از سر فصل ها در عمده ی موارد یکسان بوده و در برخی موارد به دلیل استانداردهای حسابداری و هدفهای خاص آن سر فصل متفاوت خواهد بود .
 
مراحل حسابرسی
 
۱- کسب شناخت کافی از ساختار کنترل داخلی شرکت
 
۲- برآورد  اولیه ی احتمال خطر کنترل وطراحی آزمونهای اضافی (رعایت روشها یا کنترل ها)
 
۳- انجام آزمونهای اضافی در رعایت روش ها یا کنترل ها
 
۴- برآورد مجدد احتمال خطر کنترل (ثانویه)وطراحی آزمونهای محتوا
 
۵- انجام آزمونهای محتوا
 
۶- صدور گزارش حسابرس
 
چهار مرحله اول بحث ارزیابی ساختار کنترلهای داخلی شرکت است که در حسابرسی فنی مد نظر  قرار می گیرد ودو مورد بحث حسابرسی نهایی واثباتی است آنجا که ما به دنبال اثبات ۵ ادعای مدیریت هستیم در دو مورد آخر است و اینجاست کهگزارش حسابرسی ۴نوع است .
 
مقبول – مشهود –عدم اظهاروآزمونهای cutخیلی مهم است.
 
حسابهای دریافتنی و معاملات فروش
 
اهداف رسیدگی برحسابهاواسناده دریافتنی :
 
۱- کلیه مطالبات به استناد ومدارک مثبته کافی محرز بوده و مانده ها پایان دوره بیانگر مطالبات واقعی ثبت شده می باشد.
 
۲- کلیه مطالبات متعلق به واحد  مورد رسیدگی بوده و به نحو مناسب در صورتهای ملالی طبقه بندی وافشاء گردیده.
 
۳- ارزش مطالبات براساس استاندارد های حسابداری برمبنای خالص ارزش بازیافتنی در ترازنامه ارائه شده باشد.
 
۴- سیستم کنترل داخلی فروش وحسابهای دریافتنی از کفایت لازم برخوردار می باشد.
 
۵- فروش ودرآمدها به نحو صحیح تفکیک ثبت وطبقه بندی شده باشد .
 
نکته : ازآنجایی که معمولا حسابهای دریافتنی تجاری طرف مقابل حساب فروش  می باشد در حسابرسی  نهایی هر دو حساب یکجا وتوسط یک حسابرس مورد بررسی قرار گیرد.
 
برنامه رسیدگی حسابهای دریافتنی ومعاملات فروش (اجرای آزمونهای محتوا)
 
۱- جدول سنی به همکاران را همراه با صورت ریز حسابهای دریافتنی از صاحبکار دریافت و با دفاتر کل و معین مطابقت دهید .جدول سنی عمر به همکاران وبرآورد زیانها احتمالی ومطالبات مشکوک الوصول را نشان دهید.
 
۲- اسناد دریافتنی موجود نزد شرکت را بازرسی ومشاهده نمائیم و نسبت اسناد نزد دیگران تایید ارسال شود.
 
۳- نسبت به حسابهای دریافتنی تایید ارسال و پاسخ آنها را دریافت نمائیم ارسال تایید بصورت مستقیم جهت بدهکاران به عنوان موثر ترین نوع شواهد جهت اثبات وجود مالکیت حسابها واسناد دریافتنی می باشند در خواست تایید توسط حسابرسان وصدور مجوز توسط مدیریت یعین پاسخ دادن به همکاران به اطلاعات در خواستی توسط حسابرسان صورت می گیرد وتایید توسط حسابرسان ارسال وپاسخ تاییدیه به صورت مستقیم برای حسابرس ارسال وپاسخ  تاییدیه صورت مستقیم برای حسابرس ارسال می شود در خواست تایید به دو صورت ذیل انجام می شود:
 
۱- تاییدیه مثبت : در این تاییدیه از بدهکاران درخواست می وشد به همکاران با موافقت یا عدم موافقت خود را در رابطه با تاییدیه اعلام نمایند.
 
۲- تاییدیه منفی: در این تاییدیه بدهکاران می بایست تنها در صورت عدم تایید مانده های بدهی مثبت شده ی آنان  پاسخ تاییده را ارسال نمایند در صورت قبول مانده نیازی به ارسال پاسخ نمی باشد.
 
تاییدیه مثبت نسبت به تاییدیه منفی از قابلیت اتکا و قابلیت اطمینان  بیشتری برخوردار می باشد چرا که در صورت دریافت نکردن پاسخ تاییدیه ها حسابرسان می توانند نسبت به ضرورت پیجویی بیشتر هوشیار باشند و علت عدم دریافت پاسخ را بررسی نمایند در حالی که در تاییدیه ی منفی دریافت نکردن پاسخ به معنی تایید طلب تلقی می شود. در حالی دریافت نکردن پاسخ تاییدیه  ممکن است ناشی از عدم رسیدن  تاییدیه به بدهکارام ویا ناشی از سهل انگاری آنها در پاسخ دادن به تاییدیه باشد لذا این عوامل باعث می وشد که حسابرسان به این نوع تاییده اتکای کاثفی ننمایند . استفاده از تاییدیه ی مثبت را در مواردی که حسابهای دریافتنی استفاده و از تاییده ی مثبت ،در مواردی که با مانده های اندک تشکیل شده باشد یه به دلایلی احتمال می رود که مقدار زیادی از سحابها دارای مانده های اختلاف مادی باشد ویا احتمال سوء استفاده وجود دارد مناسب است موقعی که خط کنترل یا خطر ذاتی در سطح بالایی برآورد می شود استفاده از تاییدیه مثبت بهتر خواهد بود زیرا عدم دری افت پاسخ بابت درخواستهای تاییدیه منفی می تواند به دلایلی غیر از تایید مانده ی مثبت شده ی بدهی باشد . در مواردی که از تاییدیه مثبت استفاده میشود حسابرس معمولا برای بدهکاران که طی دوره تعیین شده پاسخ ندهند درخواست دوم وسوم را ارسال می نمایند. هزینه ی ارسال تاییدیه مثبت از هزینه ی درخواست تاییدیه ی منفی بیشتر است از این می توان در تاییدیه منفی با تعداد بیشتری از مشتریان مکاتبه نمود.
 
۴- آزمون انقطاع زمانی حساب فروش: حسابرسان جهت حصول اطمینان از ثبت تمامی فروش ها درحسابهای همان سال فروشهای مثبت شده در چند روز قبل وبعد از تاریخ ترازنامه را با نسخه ای از فاکتورهای فروش و مدارک حمل آنها مقایسه می نمایند. گاهی برای حساب آرایی صورتهای مالی فروشهای واهی در پایان سال در دفاتر ثبت می وشد این کالاها ممکن است بدون اطلاع مشتریان حمل شود ویا اصلا حمل نشود و در حسابها ثبت گردد ولی در سال مالی بعد برگشت داده شود حسابرسان برای پیشگیری از این گونه دستکاری ها می بایست تمام برگشت از فروشهای عمده پس از تاریخ ترازنامه که برسحباها دریافتنی سال مورد رسیدگی اثر می گذارد بدقت بررسی نمایند در این گونه موارد ثبتهای اصلاحی برای تصحیح رقم فروش سال مورد رسیدگی از طرف حسابرسان پیشنهاد می گردد. همچنین ارسال تاییده می تواند چنین فروشهای واهی را که به طرفیت حسابهای دریافتنی ثبت شده اند آشکار سازند.
 
۵- روشهای تحلیلی را برای حسابهای دریافتنی ،فروشها واسناد دریافتنی ودرآ د بهره اجرا کنید :حسابرسان با محاسبه ی نسبت سود ناخالص دروه ی وصول مطالبات نسبت ذخیره م م به حسابها دریافتنی وسایر نسبتها وروابط مالی به منطقی بودن حسابهای دریافتنی فروش اسناد دریافتنی ودرآمد بهره در سال مورد رسیدگی پی می برند.